Italiaanse Wijn Regio’s
Nog meer producenten van Italië, azienda’s e.z.v.
Kaart van Italië
Wijn Regio's Italië:
Abruzzo
Alto Adige Zuid Tirol
Campania
Friuli
Lombardia
Marken
Molise
Puglia
Sicilië
Toscana
Trentino
Umbria
Veneto
Zuid Tirol
Trefwoorden van deze site: abbocato amabile Apennijnen Asti Spumante Barbaresco Barbera d'Asti Barbera del Monferrato Barbera Barolo Bergamo Bianco di Custoza Botticino Brescia Brescia brugnola chiavennasca Colli Morenici Mantovani del Garda D.O.C Como Cortese di Gavi Cremona croatina Dolcetto d'Acqui Dolcetto d'Alba Dolcetto d'Asti Dolcetto d'Ovada Dolcetto delle Langhe Monregalesi fossiele fragole Franciacorta Crémant Franciacorta Spumante Franciacorta Freisa frizzante Gambellara Recioto Gambellara Vin Santo Gambellara Garda Bresciano Chiaretto Garda Bresciano Groppello Garda Bresciano rosso Gattinara Gavi gentile Ghemme Isco Kalterersee Lago Como Lago Garda Lago Maggiore Lambrusco Mantovano D.O.C Lotharingen Lugana Malvasia di Casorzo d'Asti Malvasia di Castelnuovo Don Bosco Malvasia Mantova marzemino Milaan mocasina Moscato d'Asti moscato Nebbiolo d'Alba nebbiolo Oltrepo Pavese Buttafuoco Oltrepo Pavese Sangue di Giuda Oltrepo Pavese Spumante Oltrepò Pavese Oostenrijk Piemonte pignola valtellinese pinot nero Povallei Recioto della Valpolicella Amarone Recioto della Valpolicella Spumante Recioto della Valpolicella Recioto di Soave D.O.C. recioto Riviera del Garda Bresciano rossola San Colombano San Martino della Battaglia liquoroso San Martino della Battaglia sangiovese Santa Maddalena santo stefano Sizzano Soave Spumante Soave Ticino Tierre di Franciacorta D.O.C. blanco Torino Valcalepio Bianco Valcalepio Valpolicella Valtellina Valtellina Superiore Grumello Valtellina Superiore Inferno Valtellina Superiore Sassella Valtellina Superiore Valgella Valtellina Vercelli vin santo Vini Mantovani Virgilius vivace Zwitserland Carmignano Chianti Isonzo del Friuli Vernaccia di San Gimignano Vino Nobile di Montepulciano Brunello di Montalcino Rosso di Montalcino Sassicaia Giorgio Lungarotti Orvieto Muffa Nobile Verdicchio dei Castelli di Jesi Rosso Conero Rosso Piceno Lazio Est! Est!! Est!!! Di Montefiascone Frascati Montepulciano d’Abruzzo Biferno Greco di Tufo Taurasi Locorotondo Primitivo di Manduria Salice Salentino Santa Magdalena Sankt Magdalener Lagrein Moscato Giallo Goldmuskateller Riesling Italico Welschriesling Riesling Renano Rheinriesling Traminer Aromatico Gewürztraminer
Italië De Italiaanse wijnbouw is een lang en smal schiereiland in de vorm van een lieslaars. Tegen de punt van de laars ligt het trosvormige eiland Sicilië en daarboven het andere grote eiland van Italië, Sardinië.
De wijnbouw in Italië heeft geen duidelijk afgebakende gebieden, zoals Frankrijk of Spanje. Het wijnareaal beslaat het hele schiereiland, met uitzondering van de hoogste bergen. Deze bergen bevinden zich in het noorden van het land, van west naar oost de Alpen en in het midden en zuiden, van noord naar zuid, liggen de Apennijnen.
Toch zijn deze berggebieden, die de ruggengraat van het land vormen, goed voor 40% van het totale wijnbouwoppervlak. De wijngaarden groeien in elk beschermd dal. Tussen de beide berggebieden bevindt zich de rijke Povallei. PovalleiHoewel de Italiaanse wijnbouw bepaald wordt door talloze microklimaten, heeft het noorden van Italië een continentaal klimaat en het zuiden een mediterraan klimaat.
De wijngaarden liggen nooit echt ver van de zee, waardoor de extreemste temperaturen getemperd worden. Grof gezien bestaat de bodem van het noorden van Italië uit kalkhoudende grond, die van het zuiden en van Sicilië uit vulkanische grond.
--Druivensoorten en wijntypen Italië is een waar doolhof van wijngaarden, waarin de geïnteresseerde wijnliefhebber meer dan 2.000 verschillende soorten druiven kan tegenkomen. De meeste druiven groeien sinds bijna 3.000 jaar op het schiereiland. Men vindt hier nog steeds oeroude inheemse druiven, maar ook soorten die door de Grieken geïntroduceerd werden en ten slotte de wat modernere, meestal uit Frankrijk afkomstige, variëteiten.
In totaal zijn er ongeveer 14 D.O.C.G., 270 D.O.C. en 115 I.G.T. wijnen. Als u weet dat de meeste wijn in wit, rosé en rood verkrijgbaar is en dat sommige herkomstbenamingen wel 20 verschillende druivensoorten gebruiken, zult u begrijpen dat het onmogelijk is om een volledig overzicht van de Italiaanse wijn te geven.
U zult in Italië bijna alle denkbare typen wijn aantreffen: prachtige droge mousserende wijn (spumante), gemaakt volgens de traditionele methode, zoals in de Champagne, of via de charmat / cuve- closemethode, verleidelijke, zoete, mousserende wijn van de moscato; droge witte wijn, fris, licht en fruitig of volle witte wijn die een rijping op hout op kleine Franse barriques heeft ondergaan; halfzoete (abbocato) of volzoete (dolce) witte wijn en rosé; lichte en fruitige of juist volle en krachtige rode wijn en ten slotte diverse specifieke laat geoogste wijn (passito), zoals de zoete recioto en vin santo en de droge recioto amarone. Wat u ook vraagt, Italië heeft het.
Tal van rivieren, waarvan de Po de bekendste is, stromen van deze bergen om prachtige valleien te vormen in de lagergelegen gebieden. De hoofdstad van Piemonte, Torino, is bekend om haar zware industrie, maar de rest van de streek is trouw gebleven aan de traditionele landbouw.
De dalen van Piemonte vormen een welkom contrast met de machtige bergtoppen van de Alpen. Het zuidelijkste deel van de streek doet ons zelfs aan het zachtglooiende Toscane denken.
Piemonte is rijk aan tradities, meestal afkomstig uit het rijke boerenleven. De lokale keuken staat bekend om haar stevige, kruidige schotels, waarbij men niet op een paar teentjes knoflook kijkt. Het is dan ook geen verrassing dat de rode wijn uit de streek vol en krachtig is, met name de wijn die gemaakt is van de hier alom aanwezige nebbiolodruif.
Sinds mensenheugenis maakt men wijn in Piemonte, getuige de vele vermeldingen in de Griekse en Romeinse literatuur. Tegenwoordig is Piemonte, samen met Toscane, de tempel van de Italiaanse oenologie. ----Asti Spumante en Moscato d'Asti De mousserende Asti Spumante wordt verkregen door natuurlijke gisting in de fles (de beste) of in de afgesloten gistkuipen. De kleur is helder, van licht strogeel tot goudgeel.
De geur doet sterk denken aan de verleidelijke muskaatdruiven, die de basis van deze wijn vormen. De smaak is zacht, delicaat, fruitig en zoet, met een goede balans tussen zuur en zoet. Vrouwen prefereren deze wijn vaak als aperitief, goed gekoeld.
De licht parelende Moscato d'Asti, eveneens gemaakt van de moscato, heeft een helder strogele kleur en een bijzonder intense geur van muskaatdruif De smaak is aromatisch en zoet, maar door de aanwezige fijne zuren laat deze wijn een frisse indruk achter op de smaakpapillen. Een echte Moscato d'Asti is beslist niet goedkoop.
----Barbaresco Deze rode wijn van de nebbiolo ontleent zijn naam aan het Barbarescodistrict in de provincie Cunco. Het is een bijzonder goede wijn, met een volle, diepe rode kleur en een oranje zweempje.
De geur is zeer aromatisch (kruiden, zoals laurier) en de smaak is vol, rijk en goed droog. jong kan de wijn behoorlijk hard zijn, maar dat is na enkele jaren rusten voorbij. Een Barbaresco op leeftijd wordt fluweelzacht. De gewone Barbaresco moet minimaal 2 jaar rijping ondergaan, de riserva vier jaar.
----Barolo Waarschijnlijk de bekendste rode wijn uit de Piemonte. Deze Barolo wordt ook gemaakt van de nebbiolo en is evenals de Barbaresco afkomstig uit Cuneo. De wieg van de Barolo staat in de Langhe, bij het stadje Barolo.
Deze Italiaanse topwijn is diep donker granaatrood van kleur, zeer intens en aromatisch van geur (kruiden, zoals laurier, rozemarijn en alcohol) en vol, krachtig, rijk en heeft een behoorlijk hoog alcoholpercentage (min. 13%).
Een jonge Barolo is nauwelijks te drinken, omdat hij bijzonder hard is (veel tannine). Laat hem dan ook minstens vijf jaar liggen. De gewone Barolo moet minstens drie jaar oud zijn voor hij verkocht mag worden (dat wil nog niet zeggen dat hij op dronk is), terwijl de riserva minstens vijf jaar oud moet zijn. Koop geen goedkope Barolo, dat is karakterloze, commerciële wijn.
--Gattinara Ook voor de Gattinara is de nebbiolo de basisdruif. Deze rode wijn komt uit de omgeving van Gattinara in de provincie Vercelli. Al eeuwen geniet de Gattinara grote faam, ondanks de lage productie. De kleur van de wijn is diep granaatrood met een zweempje oranje.
De geur is wat verander dan die van de Barolo of Barbaresco en neigt naar florale nuances, bijvoorbeeld viooltjes. De smaak is wat minder krachtig dan van de twee stoere broers uit de Piemonte, maar het blijft toch duidelijk een mannelijke wijn, vol, evenwichtig en rijk.
Met name in de afdronk proeft u een voor de Gattinara karakteristiek bittertje, dat deze wijn heel geschikt maakt voor geroosterd rundvlees of wildgerechten. Een gewone Gattinara moet minimaal drie jaar oud zijn en 12,5% alcohol of meer bevatten, een riserva is minimaal vier jaar oud en bevat 13% alcohol. In topjaren (met veel zon) kan een Gattinara een Barolo naar de kroon steken.
----Barbera Er bestaan drie typen wijn van de barberadruif Alle drie zijn robijnrood van kleur als ze jong zijn en granaatrood als ze op leeftijd zijn. Drink deze wijn niet te jong, omdat hij dan te tanninerijk is. Na enkele jaren rijping op fles wordt hij voller en zachter.
Kies de 'superioreversie' met net iets meer alcohol dan de gewone barbera, wat de wijn evenwichtiger maakt. De Barbera d'Alba wordt uitsluitend van de barbera gemaakt, de Barbera d'Asti en Barbera del Monferrato mogen ook maximaal 15% freisa, grignolino of dolcetto bevatten. De Barbera del Monferrato heeft soms, in tegenstelling tot zijn twee broertjes, een licht zoetje in de smaak en wel eens een beetje koolzuur, dat de punt van de tong prikkelt.
----Dolcetto Van alle wijn van de dolcettodruif is die van Alba de bekendste, om niet te zeggen de beste. Deze Dolcetto d'Alba heeft een roodpaarse kleur, een aangenaam, fruitig bouquet en een volle smaak, niet een herkenbaar licht bittertje dat een beetje op laurierblad lijkt.
Bij de meeste Dolcetto kunt u beter de 'superiore'-versie kiezen, met iets meer alcohol. Drink deze wijn bij elk willekeurig hoofdgerecht met roodvlees, gevogelte of geroosterd varkensvlees. Alle dolcettowijn op een rij: Dolcetto d'Acqui, Dolcetto d'Alba, Dolcetto d'Asti, Dolcetto delle Langhe Monregalesi, Dolcetto di Diano d'Alba, Dolcetto di Dogliani en Dolcetto d'Ovada.
----Freisa is een oude inheemse druif van Piemonte. De naam lijkt veel op het Franse woord voor aardbeien 'fraise' (italiaans: fragole) en verrassend genoeg smaakt deze aparte rode wijn vaak ook naar aardbei en framboos, met een hint van rozen. Er zijn twee Freisa's D.O.C., die van Asti en die van Chieri.
Beide wijnen zijn verkrijgbaar in droog (secco) of zoet (amabile), stil, parelend (frizzante) of zelfs natuurlijk mousserend (spumante naturale). Deze bijna 'fossiele' wijn moet u tijdens een bezoek aan Piemonte beslist proberen. Kies de betere soorten, niet de goedkoopste die vaak nogal labiel zijn en opnieuw in de fles gaan gisten.
----Gavi / Cortese di Gavi Dit is een van de weinige witte wijnen van Piemonte. De populariteit van deze Gavi of Cortese di Gavi reikt veel verder dan zijn eigenlijke kwaliteiten, maar het blijft een prima wijn, die fris, delicaat en goed droog is. Hij bestaat ook in frizzante en spumante onder de naam Gavi. Het is een uitstekende wijn voorbij vis.
----Ghemme Dit is een van de beste rode wijnen van Noord-Italië wat betreft de verhouding van kwaliteit en prijs. Ik moet wel toegeven, dat deze wijn het niveau van de nebbiolo topwijn, zoals Barolo, Barbaresco of Gattinara, nooit haalt, maar een goede Ghemme kost beduidend minder en biedt veel drinkplezier.
De kleur is granaatrood, de geur is intens, zeer aangenaam, floraal (viooltjes) en verfijnd. De smaak is vol, rond met het typische lichte bittertje in de finale. Een goede Ghemme rijpt minstens vier jaar voor hij verkocht wordt. Koop een Ghemme en u zult nooit teleurgesteld zijn.
----Malvasia In Piemonte vindt men twee D.O.C.-wijnen van de malvasia: de Malvasia di Casorzo d'Asti en de Malvasia di Castelnuovo Don Bosco. Hoewel ze beide van een verschillende variëteit Malvasia gemaakt zijn, lijken ze veel op elkaar. Beide rode zoete wijnen zijn zeer fruitig in geur en smaak en bezitten wel eens een, licht prikkelend koolzuurtje. Ze zijn extra geliefd om hun relatief lage alcoholpercentage (ongeveer 11%-12%)
----Nebbiolo d'Alba De naam zegt het al, deze wijn wordt gemaakt van de nebbiolo en komt uit de streek rond Alba. Wat de naam niet zegt is, dat deze Nebbiolo d'Alba ook bijzonder goed smaakt, namelijk vol, rond, fluweelzacht met een lange finale.
Let echter wel goed op het etiket voor u een fles opent, want naast deze lekkere droge rode wijn bestaat ook een amabile- versie, die wel eens echt zoet kan zijn. Hij is ook verkrijgbaar in spumante. De droge rode wijn verdient wat extra rijping op de fles.
----Sizzano Dit is alweer een prachtige rode wijn van de nebbiolo uit de streek rond Sizzano, in de heuvels. Hij is minder vol en krachtig dan een Barolo of Barbaresco.
Deze wijn lijkt meer op een Gattinara, hij is delicater en zachter, met een floraler ondertoon (viooltjes) in plaats van de Italiaanse keukenkruiden die de Barolo en Barbaresco karakteriseren. Deze wijn dient minimaal drie jaar te rijpen voor hij verkocht mag worden.
Water is een van de kenmerken van deze streek, die maar liefst 4 grote meren heeft: Lago Maggiore, Lago Como, Isco en Lago Garda (het Gardameer in het Nederlands).
Lombardia is een vrij grote streek met enkele beroemde steden: Milaan, Como, Bergamo, Pavia, Cremona, Brescia en Mantova. Lombardia is ook een land van grote tegenstellingen, zoals die tussen het gehaaste industriële leven van de grote steden en het rustige plattelandsleven van de schilderachtige bergdorpen.
De wijnbouw in Lombardia is vrij geconcentreerd, met name in Valtellina (noordoosten van Milaan), rondom het Gardameer en in het Oltrepò Pavese (rond Pavia, in het zuiden). 'Klein maar fijn' is het motto van Lombardia als het gaat om wijnen.
Toch is het verrassend dat de inwoners van de grote steden wijn uit andere streken boven hun 'eigen' wijn lijken te verkiezen. Flessen Lombardische wijn zult u vaak tevergeefs in Milanese winkels zoeken. Dit is echter geen probleem voor de wijnbouw, want de platte- landsconsumptie van lokale wijn evenaart bijna de productie. Er blijft weinig wijn over voor de export.
----Oltrepò Pavese Deze wijnstreek is een voorbeeld van wat u in het voorwoord over Italië las. Een relatief kleine streek, een herkomst van maar 20 verschillende typen druivensoorten. Zoals de naam al doet vermoeden, ligt dit wijngebied (zo'n kleine 40 gemeenten) in de buurt van de stad Pavia en van de Po. De wijnstokken groeien op de zachte heuvels in het zuiden van de provincie. Wijnen uit Oltrepò Pavese kunnen wit, rosé, rood of mousserend zijn.
------Oltrepo Pavese Rosso Dit is een robijnrode wijn, die sterk aromatisch, vol en soms flink tanninerijk is. In zijn jeugd bezit hij vaak een licht koolzuurtje dat de tong aangenaam prikkelt. Wordt gemaakt van de barbera, croatina en enkele andere druivensoorten, waaronder de pinot nero. De riserva heeft een hint van oranje in de kleur en bezit wat meer alcohol en diepgang.
------Oltrepo Pavese Rosato Gemaakt van dezelfde druiven als de rosso. Mooie lichte kersenkleur, vrij licht van smaak, met vaak een licht prikkeltje. Drinktemperatuur: 10-14'. ------Oltrepo Pavese Buttafuoco Ook gemaakt van dezelfde druiven als de rosso. Droog, vol en rond, met bijna altijd een licht prikkeltje. Er bestaat ook een licht mousserende versie van (frizzante). ------Oltrepo Pavese Sangue di Giuda Robijnrode wijn, gemaakt van dezelfde druiven als de rosso. Deze wijn is echter licht zoet en bezit een duidelijk nagistingsprikkeltje. De smaak is vol en aangenaam. ------Oltrepo Pavese Spumante Bianco of Rosato, de beste wijn wordt volgens de metodo classico gemaakt van pinot nero, chardonnay, pinot grigio en pinot bianco. Het is een zeer frisse, elegante, sappige wijn met veel fruitigheid
--San Colombano Ten noordoosten van Pavia bevindt zich een vrij klein wijngebied met een grote naam. De geschiedenis van dit gebied gaat terug tot de 7e eeuw, toen een Ierse monnik het Franse Lotharingen voor Noord-Italië moest verruilen.
Hij wist de plaatselijke bevolking al snel te evangeliseren door hun te leren hoe ze wijn moesten maken. Nu, 13 eeuwen later, is. de wijn van San Colombano een begrip, ondanks zijn zeldzaamheid. De wijnstokken, voornamelijk croatina en barbera, groeien op heuveltjes van kalk en zand, die rijk aan mineralen en oligo-elementen zijn.
De bodem geeft de kracht en het karakter aan de wijn. San Colombano bestaat in rosso, stil of 'vivace' (licht prikkelend), en heeft veel ruggengraat en rondeur.
--Valtellina Het Valtellinadal is een waar wijnparadijs en een onvergetelijke belevenis voor de sportieve wijn- en natuurliefliebbers. Hier groeien de wijnstokken op steile, rotsachtige heuvels, die over de rivier de Adda hangen. De plaatselijke wijn moet voldoen aan zeer strenge eisen voor wat betreft de herkomst van de druiven, de bewerking en de verzorging. Alle wijnen moeten ten slotte in de productiestreek gevinificeerd en gerijpt worden.
----Valtellina Deze rode wijn wordt gemaakt van de chiavennasca druiven (plaatselijke naam van de nebbiolo), al dan niet aangevuld niet wat pinot nero, merlot, rossola, pignola valtellinese of brugnola. Een 'typische' valtellina’ is vaak herkenbaar aan de levendige rode kleur, een subtiel en karakteristiek bouquet en een droge, soms pittige tanninerijke smaak.
------Valtellina Sfursat Dit is een heel aparte wijn, gemaakt van deels in- gedroogde druiven. Drink deze bijna oraniekleurige, stevige (minimaal 14,5% alc.), zoete wijn bij een passend dessert.
------Valtellina Superiore Voor deze wijn mag men slechts maximaal 5% andere druiven (zie Valtellina) aan de chiavennasca toevoegen. De kleur is dan robijn- tot granaatrood, de geur stevig als hij jong is, maar wat subtieler op oudere leeftijd. De smaak is behoorlijk tanninerijk en bitterzuur in de eerste jaren en wat zachter, voller en ronder na enkele jaren rijping. De gewone wijn wordt pas na minimaal twee jaar te koop aangeboden, de zeldzame riserva na 4 jaar.
-----Valtellina Superiore Sassella,
-----Valtellina Superiore Inferno,
-----Valtellina Superiore Grumello,
-----Valtellina Superiore Valgella Deze vier wijnen zijn allen 'crus' van de valtellina superiore, dat wil zeggen dat zij afkomstig zijn van zeer streng afgebakende gebiedjes (Sasselia, Inferno, Grumello en Valgella). De wijnen zijn iets beter en voller dan de gewone Valtellina Superiore, met name die van Sasselia is van een uitstekende kwaliteit.
----Valcalepio Dit gebied ligt aan weerszijden van het Lago d'lseo, vlakbij Bergamo. In het oosten van Bergamo bestaat de bodem uit een mengsel van klei en kalk, terwijl de bodem in het noordwesten meer uit kiezels, schilfersteenleisteen en klei bestaat.
De wijnen worden gemaakt van oude inheemse druiven (moscato di scanzo, merera, incrocio terzi) en modernere soorten (pinot bianco, pinot grigio, chardonnay, merlot, cabernet sauvignon, cabernet franc).
De wijn wordt onder het predikaat Valcalepio Rosso of Valcalepio Bianco verkocht. Beide typen zijn de vruchten van een geslaagde combinatie van traditie en modernisme. Valcalepio rosso wordt voornamelijk van de cabernet sauvignon en merlot gemaakt, waaraan per wijnmaker verschillende aanvullingen zijn toegevoegd.
De kleur is meestal robijnrood met wat granaatrode schitteringen. De geur is aangenaam, vineus en aromatisch. De smaak is droog en karakteristiek voor beide druiven (zwarte bes, peper, kersen). De riserva moet minstens drie jaar gerijpt zijn en 12,5% alcohol of meer bevatten. ----Valcalepio Bianco wordt meestal gemaakt van de pinot bianco, chardonnay en pinot grigio, in wisselende samenstelling. Elke wijn is uniek, maar de beste wijn heeft een intense strogele kleur, een verfijnde geur en een droge, karakteristieke en evenwichtige smaak. Ten slotte bestaat er ook een ouderwets gemaakte Moscato Passito, die van bijzonder goede kwaliteit is.
Denk er wel aan dat dit een zoete rode wijn is met een robijnrode tot kersenrode kleur, met hier en daar wat granaatrood. De geur is zeer typerend voor een rode Moscato: intens, karakteristiek en sensueel. De smaak is zoet, maar goed in balans dankzij de fijne zuren. In de finale komt soms een nuance van bittere amandelen naar boven. Deze wijn moet minstens achttien maanden gerijpt zijn en minimaal 17% alcohol bevatten. --Bresciawijnen Brescia is geen D.O.C., maar een wijngebied rond de gelijknamige stad en het beroemde Gardameer. De regio Brescia omvat de volgende herkomstbenamingen: Botticino, Capriano del Colle, Cellatica, Garda, Garda Bresciano, Garda Classico, Franciacorta, Lugana en San Martino della Battaglia.
U zult begrijpen dat ook deze streek een enorme hoeveelheid aan wijntypen en smaken produceert en dat het niet mogelijk is ze allemaal te behandelen. Wij geven wij u enkele richtlijnen per herkomstbenaming om uw koop te vergemakkelijken.
----Botticino Dit is het wijngebied met het gelijknamige dorpje als epicentrum. De wijnstokken groeien op rotsachtige heuvels rond Brescia. De grond bestaat uit klei, marmer en kalksteen. De wijn wordt gemaakt van de barbera, marzemino, sangiovese en de vele varianten van de schiavadruiven. De Botticino is over het algemeen robijnrood van kleur met granaatrode nuances, warm en vol in geur en smaak, uiterst aangenaam.
----Riviera del Garda Bresciano / Garda Bresciano wordt uitsluitend aan Bresciaanse kant van het Gardameer gemaakt. Deze D.O.C. bestaat sinds 30 jaar. De wijngaarden krijgen volop zon en water, het is hier altijd prachtig groen.
De bodem is zeer complex en vormt geen duidelijke eenheid. Onder deze D.O.C.-naam produceert men witte, rode, licht rode, rosé en spumantewijn. Garda Bresciano Bianco wordt gemaakt van riesling italico en /of riesling renano. De wijn is licht strogeel van kleur met een zweempje groen. De geur is aromatisch, licht kruidig, de smaak is zacht, bijna fluwelig, met een duidelijk bittertje en heeft een ziltige hint.
----Garda Bresciano rosso wordt gemaakt van de gentile, santo stefano, mocasina, sangiovese, marzemino en barbera. U zult wijnen aantreffen, die slechts uit één variëteit gemaakt zijn, andere waarin twee of soms veel meer druivensoorten door elkaar gemengd zijn. Er zijn dus duizenden verschillende smaaktypen mogelijk van deze wijn. Wel karakteristiek van de streek is de robijnrode kleur en het bittertje in de afdronk.
----Garda Bresciano Chiaretto is een lichte rode wijn (vgl. claret, clarete, clairet), gemaakt van dezelfde druiven als de Garda Bresciano Rosso. De kleur is meestal kersenrood en de smaak vrij zacht en rond, met het karakteristieke bitteramandeltje in de afdronk.
----Garda Bresciano Groppello is een robijnrode wijn, gemaakt van de gentile- groppellone- en groppello- varianten. Ook hij is vol, zacht en rond en heeft een aangenaam bittertje in de afdronk. De betere wijn wordt onder het predikaat 'superiore' verkocht. Heel zeldzaam is de spumante rosato/rosé van de groppello. Hij is lekker vol en fris tegelijk.
--Franciacorta Het wijngebied Franciacorta ligt tussen Brescia en Bergamo, aan de oevers van het Lago d'Iseo. In een zacht en winderig klimaat wordt hier zeer goede wijn gemaakt.
Het zijn vooral de mousserende wijnen, die voor de faam van Franciacorta hebben gezorgd. De Franciacorta Crémant wordt gemaakt van chardonnay en / of pinot bianco, de Franciacorta Rosé van de pinot nero en de chardonnay en / of pinot bianco.
De betere Franciacorta Spumantes zijn witte wijnen, gemaakt van de chardonnay, pinot bianco en / of pinot nero (zonder schillen). De wijn is prachtig van kleur, diep strogeel met een groen zweempje en soms wat gouden weerkaatsingen. De geur is fris en vol, de smaak sappig, fris en verfijnd.
Franciacorta maakt ook enkele zeer aangename stille witte en rode wijnen. De rode wijn wordt gemaakt van de cabernet sauvignon, cabernet franc, merlot, barbera en nebbiolo. Ze zijn stuk voor stuk de moeite waard om ontdekt te worden. Hij wordt verkocht onder de naam Tierre di Franciacorta D.O.C. blanco of rosso.
--Lugana komt uit het zuiden van het Gardameer. De hier gemaakte wijn van de trebbiano kan stil of mousserend zijn. Typerend van deze wijn is het licht ziltige karakter, dat hem door de minerale bodem wordt gegeven.
De kleur varieert van bleek, groengeel als hij jong is tot goudgeel na enkele jaren. De geur is fijn en aangenaam, de smaak droog, fris en zacht, met een goede balans tussen zuur, body en alcohol. Drink de mousserende versie als aperitief en de stille witte bij (rivier) vis.
--San Martino della Battaglia Dit is een minder bekend gebiedje, dat veel overeenkomsten heeft met Lugana (zie daar), vooral wat betreft het klimaat en de minerale bodem. De San Martino della Battaglia wordt verkregen van de tocai friulano (let op: geen pinot grigio, maar wälschriesling). De kleur is citroengeel, de geur zeer uitnodigend, intens aromatisch en de smaak droog en vol, met een licht bittertje in de afdronk. Er bestaat ook een
---San Martino della Battaglia liquoroso, die veel donkerder van kleur (strogeel), zeer fruitig en verleidelijk is. De smaak is vol, zacht en aangenaam zoet. Hij is goed in balans en heeft een alcoholminirnum van 16%.
--Vini Mantovani Ten zuiden van het Gardameer wordt ook Garda D.O.C. wijn gemaakt, die administratief bij de provincie Mantova hoort. Hij verschilt echter niet zo veel van de andere Gardawijn.
Bekende variëteiten zijn pinot blanco, pinot grigio, pinot nero, chardonnay, tocai, sauvignon, cabernet sauvignon, cabernet franc, merlot. Ook wordt er goede frizzante gemaakt, meestal van de pinot blanco, chardonnay en riesling. Een aparte vermelding verdient de
------Colli Morenici Mantovani del Garda D.O.C.. Deze wijn is afkomstig van het zuiden van het Gardameer, maar dan wel van de beste heuvels (Colli) boven Mantova. De wijn heeft net iets meer te bieden dan de andere Gardawijn.
Als basisdruiven gebruikt men de pinot blanco en garganega voor de bianco en de rondinella, rossanelia, negrara, sangiovese en merlot voor de rosato en rosso. Ten zuiden van de stad Mantova liggen de wijngaarden van de Lambrusco Mantovano D.O.C.. Deze wijn bevat nog behoorlijk wat koolzuur, die door natuurlijke gisting verkregen is.
Maar liefst 4 verschillende lambruscodruiventypen mogen erin verwerkt worden, eventueel aangevuld met ancellotta, fortana of uya d'oro. De wijn is robijnrood van kleur en smaakt fris en sappig. Hij bestaat in droog of zoet. Er bestaat ook een lichtere rosatoversie.
De hoofdstad van Trentino (Italiaanssprekend) is Trento en van Alto Adige (Duitssprekend) Bolzano. De streek wordt in twee gedeelten gescheiden door de rivier de Adige, de op een na langste rivier van Italië. Het noorden heeft een bijna continentaal klimaat, terwijl het zuiden een veel warmer en zachter klimaat heeft.
Trentino-Alto Adige is een beetje een overgangsland tussen het noordelijk gelegen Oostenrijk en het zuidelijke Italië.
De Zwitserse en Oostenrijkse invloeden zijn vaak terug te vinden in de Duitse schrijfwijze van plaatsen en wijnen. Zo treft u naast elkaar aan Santa Maddalena en Magdalener, Caldaro en Kalterersee, Alto Adige en Südtirol. Ook de druivensoorten hebben twee namen.
Omdat deze wijn vaak naar Zwitserland, Oostenrijk en Duitsland geëxporteerd wordt, zult u de Duitse benaming vaak tegenkomen op de etiketten. Door de hoge ligging aan de voet of zelfs al in de bergen heeft de witte wijn hier de overmacht.
Gezien het vaak vettige eten bevat de witte wijn logischerwijs de nodige frisse zuren. Door de grote verschillen in temperatuur tussen dag en nacht in de periode voor de oogst krijgt de wijn een ongelooflijk sterke aromatische geur, waardoor deze wijn echt aan te raden is.
Ook de rode wijn, meestal uit het zuidelijker gelegen Trentino, heeft een heel eigen charme. Zeer geliefd is ook de frisse, karakteristieke rosato, die in het noordelijke deel van dit gebied gemaakt wordt.
De bekendste wijnen zijn de Moscato Giallo (goldenmuskateller of goldmuskateller), pinot bianco (weißburgunder), Pinot Grigio (ruländer), Chardonnay, Riesling Italico (welschriesling), Riesling Renano (rheinriesling), Riesling x Sylvaner (müller-thurgau), Sylvaner (silvaner), Sauvignon, Traminer Aromatico (gewürztraminer), Moscato Rosa (rosenmuskatelier) en Lagrein Rosato (lagrein kretzer).
----Lagrein Scuro (-Dunkel) Dit is de grote broer van de Lagrein Rosato. Hij is vol robijnrood van kleur met wat granaatrode weerkaatsingen, zeer aangenaam van geur (verse druiven) en fluweelzacht van smaak. Er bestaat ook een riserva (minimaal twee jaar oud). Merlot Rosato (merlot rosé lagreiner lot kretzer), Merlot, Cabernet-Cabemet Franc-Cabernet Sauvignon en Cabernet-Lagrein zijn ook bekende wijnen.
------Cabernet-Merlot Er bestaat ook uitstekende wijn van cabernet en lagrein of cabernet en merlot. Ook hier mag de wijn, die twee jaar extra rijping genoten heeft, riserva op het etiket voeren.
------Pinot Nero (Blauburgunder) Er bestaat ook een witte mousserende wijn, de Alto Adige Pinot Nero Spumante. Verder bestaan er nog de Pinot Nero Rosato /Rosé (blauburgunder kretzer, blauburgunder rosé), Malvasia (malvasier), Schiava (vernatsch) en de Schiava Grigia (grauvernatsch).
------Spumante Dit is een witte mousserende wijn, die gemaakt is van pinot bianco en / of chardonnay, eventueel aan- gevuld met pinot nero en / of pinot grigio. Hij bestaat in een droge (extra-brut) en minder droge (brut) versie. Het is een ideaal aperitief.
----De 'crus' van Alto Adige Naast de eerdergenoemde generieke wijnen produceert Alto Adige wijnen van enger afgebakende gebieden. De kwaliteit van de meeste van deze wijnen is vaak hoger dan die van de gewone Alto Adige. Alle genoemde wijnen vallen onder hun eigen D.O.C.
----Colli Di Bolzano (Bozner Leiten) Dit wijngebied in de buurt van Bolzano produceert rode wijn van minimaal 90% schiavadruiven, eventueel aangevuld met pinot nero of lagrein. De kleur is robijnrood, min of meer donker afhankelijk van de vinificatie en van de druivenverhouding. De geur en smaak zijn zacht en fruitig. Het is een lekkere wijn zonder al te veel pretenties.
----Meranese Di Collina / Meranese (Meraner / Hügelmeraner) Deze wijn wordt geproduceerd op de heuvels die boven het stadje Merano uitsteken. De rode wijn van voornamelijk schiavadruiven is robijnrood van kleur, zacht en fruitig van geur en is sappig en aangenaam van smaak. Het is een pretentieloze wijn die bijna overal bij past.
----Santa Magdalena (Sankt Magdalener) De wijngaarden van deze geweldige wijn vindt u op de heuvels rond Bolzano. Het zijn de schiavadruiven, pinot nero en / of lagrein, die er hun eigen karakter aan geven. De kleur is robijnrood tot intens granaatrood, de geur is subtiel en verleidelijk (hint van bosviooltjes) en de smaak is fluweelzacht, vol, rond en sappig met een licht amandelbittertje in de afdronk. Hij kan goed bewaard worden. Het is een zalige wijn.
----Terlano Terlaner (Terlaner) De wijngaarden van Terlano liggen parallel aan de Adige in de provincie Bolzano. Deze witte wijn wordt gemaakt van de druivensoorten pinot bianco (weißburgunder), chardonnay, riesling italico (welschriesling), riesling renano (rheinriesling), sylvaner (silvaner), riesling x sylvaner (müller-thurgau) of sauvignon. Deze druiven kunnen apart gebruikt worden.
Al deze wijn is groengeel van kleur als hij jong is en wat geler als hij ouder is. Hij bezit frisse zuren en is zeer aromatisch van geur en smaak. Er bestaat ook een spumante, droog (extra brut) of iets minder droog (brut). Deze spumante is fris, fruitig, aromatisch en elegant. Het is een uitstekend aperitief. Wijn die in de kernzone van het Terlanoproductiegebied wordt gemaakt, mag het tradditionele predikaat 'classico' voeren.
----Valle Isarco (Südtirol-Eisacktaler) De wijngaarden van deze herkomstbenaming liggen op vrij grote hoogte (soms boven de 600 m) en vragen veel extra werk. Het gebied ligt in de buurt van Bolzano in het dal van de Isarco.
Hier wordt voornamelijk witte wijn geproduceerd van de pinot grigio (ruländer), sylvaner (silvaner), veltliner, riesling x sylvaner (müller-thurgau), kerner en traminer aromatico (gewürztraminer) en een beetje rode wijn van de schiava, de klausner leitacher.
----Valle Venosta (Vinschgau) Dit is een traditioneel ingesteld wijngebied, dat vooral witte wijn produceert van de chardonnay, kerner, riesling x sylvaner (müller-thurgau), pinot bianco (weißburgunder), pinot grigio (ruländer), riesling en traminer aromatico (gewürztraminer).
Ook wordt er een beetje rode wijn gemaakt van de schiava (vernatsch) en pinot nero (blauburgunder). De witte wijn heeft ook een groene inslag, een frisse geur en smaak, en is fruitig en aromatisch.
De Schiava is robijnrood van kleur, zeer aangenaam en fruitig van geur en smaak en kan tijdens de hele maaltijd geschonken worden. De Pinot Nero is ook robijnrood van kleur, maar met wat oranje schitteringen. De geur is vrij karakteristiek, van vegetaal tot dierlijk (mest), en de smaak is vol, zacht en goed in balans. Hij heeft een herkenbaar licht bittertje in de afdronk.
----Caldaro / Lago di Caldaro (Kalterersee) Ook dit is een beroemde kwaliteitswijn uit de Alto Adige. De naam zegt het al: de wijngaarden liggen in de buurt van het bekende Caldaromeer. Men maakt hier uitstekende rode wijn van de verschillende schiavavarianten, al dan niet aangevuld met pinot nero of lagrein.
De kleur varieert van robijnrood tot donkerrood, de geur en de smaak zijn zacht, fruitig en elegant. In de afdronk proeft men vaak een typerend licht amandelbittertje. Er bestaat ook een 'classico', afkomstig uit het kerngebied, en een 'classico superiore' met nog 1 % meer alcohol dan de gewone Caldaro.
--Trentinowijnen Het zuidelijke gedeelte van de streek Trentino-Alto Adige maakt natuurlijk ook mooie witte wijn, maar meer en over het algemeen betere rode wijn dan het noordelijke gedeelte (Alto Adige). De meeste wijngaarden liggen op de heuvels van het Adigedal, Cembradal, Lagarinadal of Merendal boven het Gardameer.
De enige uitzondering is het Rotalianadal waar de wijngaarden op de bodem van het dal liggen. Een typerend gezicht in Trentino zijn de immense pergola's (hier 'trellis' genaamd), waarlangs de wijnranken groeien.
Dit traliewerk zorgt ervoor dat de druivenstokken hoog boven de grond groeien, waardoor minder blad groeit en de druiven optimaal van de zon kunnen profiteren. Op deze manier circuleert de lucht onder de wijnranken en beschermt ze tegen de verraderlijke nachtvorst.
Deze streek is in volle ontwikkeling, niet alleen op het gebied van de wijnbereiding en groeien snoeitechnieken, maar ook op het gebied van experimentele druivenrassen. Zo wordt hier flink geëxperimenteerd met de rebodruif, een kruising van de merlot en marzemino.
In Trentino zijn de meeste wijnen slechts van één druivensoort gemaakt. Bij de witte wijn is de chardonnay het populairst (50% van de witte druiven, 15% van de totale productie). De chardonnay wordt gebruikt voor het vervaardigen van de Chardonnay Trentino D.O.C. en voor de voortreffelijke Spumante Trento Classico.
Tussen alle andere witte druiven die hier groeien, is er een bijzondere druif, een inheemse van Trentino: de nosiola. Deze zeer aromatische druif geeft een delicaat en fruitig karakter aan de Nosiola-Trentino-wijn, maar vooral aan de verrukkelijke Vino Santo Trentino D.O.C. Bij de rode wijn spant de schiava de kroon met maar liefst ± 30% van de totale druivenaanplant. Voor de liefhebbers maakt men in Trentino waarschijnlijk de mooiste grappa's (eaux- de-vie, wijndistillaten) van heel Italië.
----Casteller Dit is een rode wijn of rosé van de schiava, al dan niet aangevuld met lambrusco, merlot, lagrein of teroldego (maximaal 20%). Deze wijn is robijnrood of rosé van kleur, vrij licht van structuur en fluweelzacht van smaak.
U treft hem aan als asciutto (droog) of amabile (licht zoet tot zoet). U kunt deze wijn goed bewaren. Schenk hem koel, maar niet te koel. De zoetere wijn kunt u op 8-10 'C schenken.
Sorni Er bestaan twee typen Sorni: de witte wijn van de nosioladruif, eventueel aangevuld door müller- thurgau, pinot bianco en sylvaner, en de rode wijn van de schiava, teroldego en eventueel lagrein. De Sorni Bianco is strogeel met een groen zweempje en vrij onopvallend in geur en smaak.
Hij is gewoon lekker fris en past overal bij. De Sorni Rosso is veel expressiever in geur en smaak dan zijn witte naamgenoot. Het is een elegante, aromatische wijn die lekker is voor de hele maaltijd. Kies liever een 'scelto' (auslese), want deze wijn heeft iets meer alcohol en rondeur.
----Teroldego Rotaliano Dit is een vrij unieke wijn van de teroldego, een inheemse druif van Trentino. Ze groeien het liefst in het vlakke dal van Rotaliana, in het noorden van Trento. Alleen daar ontplooit de teroldego zich volledig tot grote finesse. Overal elders in Italië waar men deze druivensoort aangeplant heeft, waren de resultaten matig tot abominabel.
De Teroldego Rotaliano Rosso is zeer intens van kleur (robijnrood met paarse schitteringen als hij jong is) en hij heeft een typerende geur van viooltjes en frambozen. In de finale proeft u ook een aangenaam bittertje en hints van geroosterde amandelen.
Net als sommige rode Loires kunt u deze Teroldego Rosso beter jong drinken of pas 8 of 10 jaar na de oogst. In de tussenliggende periode heeft de wijn vaak last van reductie (de wijn is dan volledig gesloten en weigert elke vorm van dialoog). De Teroldego Rotaliano Rosso Superiore heeft wat meer alcohol en structuur.
Dit geldt zeker voor de Riserva, die minstens twee jaar extra heeft moeten rijpen. Van de teroldego maakt men ook een Rosato (Kretzer) met een prachtige rosé tot licht granaatrode kleur, een intrigerende florale en fruitige geur en een lichte, sappige en ronde smaak. Ook hier proeft u geroosterde amandeltjes en een licht bittertje in de afdronk.
--Trentino Dit is een generieke herkomstbenaming voor witte en rode wijn. Het is zeer moeilijk om hier een totaaloverzicht te geven van deze wijn, want elke wijnboer heeft zijn eigen assemblage en techniek. De Trentino Blanco wordt gemaakt van chardonnay en pinot blanco.
Hij is strogeel van kleur, aangenaam maar niet echt opvallend. De betere witte wijn wordt gemaakt van één druivensoort. De wijn heeft dan de naam van deze druif naast die van Trentino D.O.C.
De beste wijn is meestal de Chardonnay Trentino, maar er wordt ook voortreffelijke wijn gemaakt van de pinot blanco, pinot grigio, riesling italico, riesling renano, traminer aromatico en müller-thurgau. Zeer de moeite waard is de subtiele wijn van de inheemse nosiola. Verwacht echter geen wonder, eerder een leuke ontdekking van een aparte druivensoort.
Hij is fijn en delicaat, aangenaam fruitig in geur en smaak en hij heeft een licht bittertje in de afdronk. Ten slotte is er nog een uitstekende zoete witte wijn van de moscato giallo.
Deze wijn bestaat ook in een likeurachtige versie, de liquoroso. Hij is voortreffelijk na de maaltijd, goed gekoeld ± 6-8 'C. Van de chardonnay en de pinot blanco wordt ook prima mousserende wijn gemaakt. Deze spumante is bijzonder goed als aperitief.
De Trentino Rosso D.O.C. wordt gemaakt van de cabernet en merlot en wordt bijna altijd gerijpt op houten vaten. De wijn kan, afhankelijk van de maker en van de afkomst, licht en vriendelijk of juist vol en krachtig zijn.
De volle kan goed bewaard worden. De andere rode wijn van Trentino wordt van één of twee druivensoorten gemaakt en is zeer typerend (druif en terroir). U treft wijn aan van de cabernets (cabernet sauvignon en / of cabernet franc), merlot, marzemino, pinot nero en lagrein.
Het zijn stuk voor stuk uitstekende wijnen, maar de betere zijn zeker de riserva's die minstens twee jaar extra rijping hebben gehad. Van de pinot nero maakt men ook een pittige spumante.
----Valdadige (Etschtaler) Deze wijn bestaat zowel in een generieke witte, rosé en rode versie als in een wijnvariëteit van een of meer druivensoorten. De op het etiket vermelde druivensoort moet dan voor minstens 85% deel uitmaken van de wijn.
Voor de gewone Valdadige Blanco mag men een keuze maken uit talloze druiven, zoals pinot blanco, pinot grigio, riesling italico, müller-thurgau, chardonnay, bianchetta trevigiana, trebbiano toscano, nosiola, vernaccia en garganega.
Er bestaat dus geen schoolvoorbeeld van de Valdadige Blanco. Wel kan gezegd worden dat hij over het algemeen vrij licht strogeel van kleur is, aangenaam en fris, welriekend en niet altijd even droog.
Hier en daar treft u wel een wijn aan met een klein beetje restsuiker. Ook van de gewone Valdadige Rosso zijn ontelbare varianten mogelijk. Voor het maken van deze wijn kiest men uit de drie schiavasoorten, de lambrusco-, merlot-, pinot-nero-, lagrein-, teroldego- of negraradruiven. Afhankelijk van de stijl en het type wijn varieert deze Valdadige Rosso van lichtrood tot diep donkerrood van kleur.
De geur doet vaak aan verse druiven en een handjevol kruiden denken en is altijd aangenaam. Niet alle wijn is even droog, ook hier treft u weleens wat zachtzoete wijn aan. De rosato wordt van dezelfde druiven gemaakt als de rosso.
De kleur van deze wijn varieert sterk, al naar gelang de gebruikte druivensoorten. De geur en de smaak zijn fris, fruitig (Engelse snoepjes, peardrop) en soms lichtzoetig. Het is een verrassend lekkere wijn, zonder al te veel pretenties.
De andere wijn, voornamelijk gemaakt van één druivensoort, is vrij karakteristiek (druif en terroir). Over het algemeen is de witte wijn strogeel van kleur, fris, sappig en wel eens een tikkeltje zoet (pinot grigio). De rode wijn wordt van de drie schiavavarianten gemaakt (gentile, rossa en grigia).
--Veneto (zie ook Veneto 2) De regio Veneto is een waar paradijs voor natuur- en cultuurliefhebbers, maar ook voor de verwendste gastronomen. De streek heeft door de eeuwen heen zijn agrarische functie weten te behouden.
Vanaf de noordelijk gelegen Dolomieten tot aan het vruchtbare dal van de Po, vanaf het Gardameer tot aan de Venetiaanse kust ademt alles een zekere levensvreugde. Het landschap is zachtglooiend, groen en uitnodigend. Het klimaat is bijzonder gunstig, van zacht continentaal in het noorden tot mediterraan in het zuiden.
----Bardolino De wijngaarden van deze beroemde herkomstbenaming liggen op een alluviale bodem uit de verre ijstijden, tussen de rechteroever van het Gardameer en de stad Verona. Hier wordt al heel lang wijn gemaakt, zelfs al voor de Romeinse tijd.
De Bardolino mag gemaakt worden van de volgende druivensoorten: de corvina veronese, rondinella, molinara en negrara (totaal minimaal 85%), eventueel aangevuld met rossignola, barbera, sangiovese en garganega (maximaal 15%).
De Bardolino is een robijnrode wijn met af en toe nuances van kersenrood. Bij het ouder worden neigt de kleur naar donker granaatrood. De wijn ruikt fris, fruitig (kersen) en soms een tikkeltje kruidig, en smaakt aangenaam, zacht en fruitig, met een herkenbaar licht bittertje in de afdronk. jonge wijn kan nog een beetje prikkelend zijn, maar dat verdwijnt al gauw als hij ouder wordt.
De Bardolino die uit het historische hart van deze streek komt, draagt de vermelding 'classico' op het etiket. Wijn met iets meer alcohol (minimaal 11,5%) mag ‘superiore' worden genoemd.
U zult ook wel eens (vooral in Italië) lichter gekleurde Bardolino aantreffen. Deze wijn wordt gemaakt volgens de korte inwekingsmethode en heet ‘chiaretto'. Hij is wat lichter van structuur dan de gewone Bardolino, maar toch iets voller dan een doorsnee rosé.
Ten slotte bestaat er ook een rode spumante van deze Bardolino, al dan niet classico en / of superiore. Deze donkerroze tot bleekrode wijn heeft een fijn schuim, een vrij zachte geuren een aangename, volle, droge en sappige smaak. Ook hier vindt u het typische bittertje in de afdronk terug.
Valpolicella Al in de Romeinse tijd genoot de wijn van Valpolicella grote faam. Een grote liefhebber was toen de beroemde dichter Virgilius. Sinds die tijd is de roem van de Valpolicella niet minder geworden, in tegendeel.
De wijn wordt gemaakt van de corvina veronese, de rondinelia en de molinara (minimaal 85% in totaal), eventueel aangevuld met wat rossignola, negrara, trentina, barbera of sangiovese (totaal maximaal 15%).
Net als de buurman uit Bardolino is de Valpolicella licht robijnrood van kleur, neigend naar intens granaatrood bij het ouder worden. De geur is fris, fruitig en soms een beetje kruidig.
De smaak is droog, fluweelzacht, fruitig en licht gekruid, met een hint van geroosterde bittere amandeltjes in de afdronk. Ook bestaan er een classicoversie van en een superiore (I% meer alcohol en één jaar extra bewaard).
----Recioto della Valpolicella Het Italiaanse woord voor oren is 'orecchi'. Verbasterd tot 'recie' duidt het woord de 'oortjes' van de druiventrossen aan, dat wil zeggen het bovenste deel van de trossen, dat de meeste zon vangt.
Recioto wordt gemaakt van speciaal geselecteerde druiven. Men knipt de trossen in tweeën, het onderste deel wordt gebruikt voor het maken van gewone Valpolicella, het bovenste deel, de oortjes, wordt apart verzameld. Deze extra rijpe druiven worden daarna onder de warme zon ingedroogd.
Hierdoor verdampt het water van de druiven gedeeltelijk en wordt de concentratie suikers, geur- en smaakstoffen in de druiven flink verhoogd. Zo krijgt men een diep donkerrode wijn, met een verleidelijke, volle en fruitige geur (vruchtenjam, droge pruimen, vijgen, rozijnen etc.); zeer extractrijke wijn. De smaak is vol, zwoel en zeer warm (minimaal 14% alcohol!) en overweldigend zoet.
----Recioto della Valpolicella Spumante Dit is een donker gekleurde rode mousserende wijn, die intens geurig (zie boven) en zeer extractrijk is. Hij heeft minimaal 14% alcohol; echt een wijn voor de liefhebber van sterke sensaties of van een pittig zoet belletje bij een niet al te zoet dessert.
----Recioto della Valpolicella Amarone (zie ook Recioto della Valpolicella Amarone 2) Deze wijn wordt op dezelfde manier gemaakt als de zoete Recioto della Valpolicella, met dit verschil dat het hier om een droge versie gaat met minimaal 14% alcohol en twee jaar extra rijping.
Niet iedereen is gecharmeerd van deze krachtpatser, maar wie nog een keertje ouderwets durft te genieten van een langzaam in de oven of in de open haard gebraden wildzwijn, zal met deze monumentale wijn een onvergetelijke avond beleven.
----Bianco di Custoza Dit is een vrij bekende witte wijn uit het zuiden van het Gardarneer. Dankzij de vele toeristen die deze wijn hebben gedronken en blijkbaar lekker vonden, geniet de Bianco di Custoza een iets geflatteerde status.
Het blijft natuurlijk een moeilijke kwestie, want niet alle Bianco di Custoza halen hetzelfde niveau. Dat komt doordat ze uit een zeer breed assortiment druiven gemaakt kunnen worden met alle verschillen in type en smaak van dien.
De wijnboeren mogen kiezen uit trebbiano toscano, garganega, tocai friulano (welschriesling), cortese, malvasia, pinot bianco, chardonnay en riesling italico, puur gebruikt of door elkaar gemengd. Dat geeft op z'n best een volle, aromatische wijn met veel sap, body en frisheid en een aangenaam licht bittertje in de afdronk.
Op z'n slechtst levert het een bijzonder matige en smakeloze wijn op. U moet het treffen. Er bestaat ook een spumante van deze Bianco di Custozza, gemaakt van dezelfde druiven, dus niet dezelfde reserves ten aanzien van het kwaliteitsniveau.
----Soave De wijngaarden van Soave liggen, net als die van Bardolino en Valpolcella, tussen de oostelijke oever van het Gardarneer en de stad Verona. Rondom het middeleeuwse stadje Soave groeien de wijnstokken van de garganegadruif, die het leeuwendeel van de beroemde witte wijn voor zijn rekening neemt (minimaal 85%). Als aanvullende druiven mag men kiezen uit onder andere de pinot bianco, chardonnay, trebbiano di soave of trebbiano di toscana. Hoewel de Europese markt maar al te vaak met mindere Soave-achtige wijn te maken heeft, is een echte Soave echt lekker. De kleur is meestal vrij licht, van groen tot bleekgeel, de geur niet bijster opvallend en de smaak droog, zacht en aangenaam, met een licht amandelbittertje.
Deze gewone Soave heeft van huis uit een lichte structuur. De Soave Classico is afkomstig uit het historische hart van de streek. De Superiore bezit iets meer alcohol en moet minstens vijf maanden rusten voor hij verkocht mag worden. De beste Soave is zonder twijfel de voortreffelijke Soave Classico Superiore.
----Recioto di Soave D.O.C. Net als voor de Recioto delia Valpolicella (zie daar) worden er voor deze wijn geselecteerde en gedeeltelijk ingedroogde druiven gebruikt. Het resultaat is een volle, zeer aromatische witte wijn met een gouden kleurtje. De smaak is vol en fruitig, van lichtzoet tot zeer zoet. Hoe verleidelijk en voortreffelijk deze wijn ook smaakt, vergeet u niet dat hij minimaal 14% alcohol bevat.
----Soave Spumante / Recioto di Soave Spumante Van beide wijnen worden lichtgekleurde, welriekende mousserende wijnen gemaakt, met een niet al te volle structuur, fris en zeer aangenaam. Karakteristiek van deze wijn is het alom aanwezige amandelbittertje. Van de Soave Spumante bestaan zowel een droge (extra-brut) als minder droge (brut) versie, van de Recioto di Soave Spumante slechts een volle, zoete, alcoholrijke versie (minimaal 14% alc.).
----Gambellara De Gambellara is een leuke witte wijn van de garganegadruif, eventueel aangevuld met andere, niet aromatische, witte druiven (maximaal 20%). De wijngaarden van Gambellara liggen op de heuvels rond het gelijknamige stadje ten zuidwesten van Vicenza.
Deze witte wijn is over het algemeen strogeel tot goudgeel van kleur en karakteriseert zich door zijn zeer aangename geur van pas geplukte druiven. De smaak is meestal droog (er zijn enkele uitzonderingen), friszuur, zacht en niet al te zwaar. Hij heeft een licht bittertje in de afdronk. In het hart van de streek Gambellara mag men 'classico' op het etiket vermelden.
----Gambellara Recioto Voor de Recioto worden dezelfde druiven gebruikt als voor de gewone gambellara, met dit verschil dat de druiven eerst licht gedroogd worden door de zon. Hierdoor ontstaat een hogere concentratie suikers, geur- en smaakstoffen.
De wijn is goudgeel en ruikt zeer sterk naar overrijpe druiven of rozijnen. De smaak varieert van lichtzoet tot behoorlijk zoet, terwijl sommige wijnen licht parelend kunnen zijn. Er bestaan ook een Gambellara Recioto Spumante en een Gambellara Recioto Classico.
----Gambellara Vin Santo Dit is een overtreffende vorm van de Recioto. Hij is donkergoud van kleur en heeft een indrukwekkende geur van volzoete rozijnen, die terug te vinden is in de zoete, fluweelzachte smaak. Hij bevat minimaal 14% alc.
----Prosecco di Conegliano Valdobbiadene
----Prosecco di Conegliano
----Prosecco di Valdobbiadene Dit zijn drie gelijkwaardige wijnen uit het gebied ten noorden van de stedelijke driehoek Padova-Vincenza-Treviso. Deze wijnen worden gemaakt van de proseccodruif, al dan niet aangevuld met wat verdiso, pinot bianco, pinot grigio of chardonnay (maximaal 15%).
Er bestaan twee hoofdtypen Prosecco, de Prosecco Frizzante is licht parelend, strogeel van kleur, zeer fruitig, sappig en bijzonder aangenaam. De Prosecco Spumante is beslist onstuimiger, fris, fruitig en vol van smaak. Beide wijnen bestaan in 'secco' (droog, licht, elegant, amandelbittertje), 'amabile' (lichtzoet, zeer fruitig) en 'dolce' (volzoet en fruitig).
U zou wel eens een Prosecco Superiore di Cartizze kunnen tegenkomen. Dit is een wijn die gemaakt is in een streng afgebakend gebied, Cartizze geheten (rond San Pietro di Barbozza in Valdobbiadene). Qua smaak is er nauwelijks verschil met de andere Prosecco.
----Vini del Piave U kent ze wel, die grote tweeliterflessen die in de meeste Italiaanse restaurants per glas uitgeschonken worden. Ze komen zeker uit de regio Piave. De Tocai del Piave wordt gebruikt voor de witte en de merlot del Piave voor de rode. Over het algemeen is deze wijn prima drinkbaar, maar zeer zeker niet representatief voor de hele streek.
Ook in de Piave, de regio langs de beide oevers van de gelijknamige rivier, wordt goede wijn geproduceerd. U vindt er prima Cabernet en Cabernet Sauvignon met net genoeg vegetale ondertonen en tannine om met een goede Franse vin de pays te kunnen wedijveren (die is wel veel goedkoper). De Merlot en Pinot Nero zijn hier net iets zachter dan elders, soms op de grens van zoetig.
De betere wijn heeft iets langer op het vat gelegen en mag het predikaat riserva voeren. Probeert u eens een typische Italiaanse wijn, de Raboso del Piave. Hij is robijnrood tot granaatrood van kleur en heeft een verleidelijke geur van bosviooltjes en andere aangename bosluchtjes. De smaak is droog, robuust, mannelijk stoer, friszuur, soms behoorlijk tanninerijk, maar altijd karakteristiek en sappig.
Bij de witte wijn is de keuze wat eenvoudiger. De goudgele, weinig opvallende tocai italiano kent bijna iedereen. Hij past prima bij een pizza. Mits goed gekoeld en met mate gedronken, zal hij weinig kwaad doen. Bijna hetzelfde geldt voor de Pinot Bianco en de Chardonnay, die beslist geen reclame zijn voor deze wereldberoemde druivensoort. Veel interessanter zijn de zwoele en aromatische Pinots Grigio del Piave of de elegante, karakteristieke en bijzonder aangename
Verduzzo del Piave. Een leuke en oorspronkelijke wijn is de Refosco dal Pedonculo Rosso. Deze vreemde druif wordt ook in het Franse Savoie gebruikt onder de naam mondeuse.
Hij levert hier een wijn op met een intens rode kleur. Hij is licht taninerijk en bitter in de afdronk, maar rond en vol van smaak. Andere wijnen uit Veneto zijn de Colli Berici D.O.C., Colli Euganei D.O.C., Montello/Colli Asolani D.O.C., Breganze D.O.C., Bagnoli di Sopra/Bagnoli D.O.C., Lison-Pramaggiore D.O.C. en Lessini Durello D.O.C.
----Garda De wijn uit Veneto draagt officieel het predikaat Garda Orientale D.O.C., die uit Lombardia gewoon Garda D.O.C. De wijn wordt gemaakt van minstens 85% van de druivensoort die op het etiket vermeld wordt. Ook hier treft u de bekende Pinot Bianco, Pinot Grigio, Chardonnay, Riesling ltalico, Riesling Renano en Sauvignon aan. Het zijn allemaal uitstekende wijnen. Veel interessanter om te ontdekken zijn de witte Garganega, Trebbianelio en Cortese.
Alledrie kunnen ze droog of soms lichtzoet zijn. Ze zijn vrij aromatisch en vol van smaak. Bij de rode wijnen komt u weer de verplichte Cabernets, Merlots en Pinots Nero tegen, die even goed of slecht zijn als elders in de wereld. Ook treft u er de oorspronkelijke Marzemino en Corvina aan. Beide wijnen zijn fris, vrolijk en welriekend. Ten slotte wordt er nog een witte Frizzante gemaakt, die droog of lichtzoet is en altijd fruitig.
De bodem bestaat voornamelijk uit afgebrokkeld gesteente uit de ijstijden. Net als in de Elzas en in sommige andere streken in Noord-Italië wordt de friuli onder een generieke naam verkocht, gevolgd door de naam van de dominante druivensoort.
----Colli Orientali del Friuli Deze wijnen wordt geproduceerd in de streek ten noorden van Udine. Bij de witte wijnen treft men al gauw de sauvignon en chardonnay aan. Het zijn leuke wijnen, die goed gemaakt zijn, maar niet bijster boeiend. Ze zijn prima als aperitief of bij vis.
Hetzelfde geldt eigenlijk ook, zij het in mindere mate, voor de alom aanwezige Pinot Bianco, Pinot Grigio en Riesling Renano. Deze frisse en fruitige wijnen, met een hint van kruiden bij de Pinot Grigio, zijn beter aan tafel dan als aperitief. De Traminer Aromatico is zeer aromatisch, uiterst sensueel, stoer en vol.
Eet bij deze wijn beslist geen vis, maar witvlees of gevogelte.Veel boeiender en oorspronkelijker dan de vorige wijnen zijn de Tocai Friulano, Verduzzo Friulano, Ribolia Gialia en Malvasia Istriana.
e fruitige, soms droge, soms zoete Verduzzo Friulano is stevig en vaak licht tanninerijk. De frisse en harmonieuze Ribolla Gialla is altijd droog.
De zwoele, kruidige, aromatische en volle Malvasia Istriana vraagt om een stevige vis. De Ramondolo wordt gemaakt van de verduzzo en is prachtig, intens goudgeel van kleur. Hij is zeer fruitig en vol, met soms een beetje tannine en een stevige body.
Het zijn altijd lichte tot volzoete wijnen met een minimum alcoholgehalte van 14%. De wijn, afkomstig uit het historische centrum van de streek, mag zich classico noemen. Interessant en karakteristiek uit Udine zijn de volgende wijnen: de Malvasia Istriana: strogeel met een groen zweempje, aantrekkelijk geurtje, droge en fijne smaak. de Tocai Friulano: strogeel tot citroengeel, verleidelijke aroma's, zwoel, verfijnd en elegant van smaak.
----Verduzzo Friulano: goudgeel, sensuele geur en smaak van verse druiven, soms een beetje tanninerijk, droog, licht zoet of zelfs zoet. Bij de witte wijnen kent men ook uitstekende frizzante en spumante, meestal gemaakt van chardonnay en / of pinot bianco. Ze bestaan in brut of semi- secco.
Bij de rode wijnen vindt u ook de bijna verplichte nummers Merlot, Cabernet Franc en Cabernet Sauvignon (prima wijn met duidelijk vegetale ondertonen en veel fruitigheid).
De leukste wijnen zijn echter die van de refosco dal peduncolo rosso, die representatiever zijn voor deze streek. Het zijn volle, elegante, fruitige wijnen met een herkenbaar aangenaam bittertje.
–--Colli Orientali del Friuli Deze wijnen komen ook uit de provincie Udine. Hier treft u slechts specifieke wijnen van één dominante druivensoort. Er zijn prima Pinot Bianco, Pinot Grigio, Sauvignon, Chardonnay en Riesling Renano. Er is een uitmuntende Traminer Aromatico die vol en zwoel is en zeer intens van geur en smaak.
Zeer karakteristiek uit deze streek zijn de volgende wijnen: Tocai Friulano: strogeel tot citroengeel, verfijnde geur, vol en warme smaak met een herkenbaar amandelbittertje.
- Verduzzo Friulano: goudgeel van kleur, vol van smaak, zeer fruitig (verse druiven), soms licht tanninerijk, droog, licht zoet of volzoet.
- Ribolla-Gialla: helder strogeel met een groen zweempje, droog, verfijnd, elegant en zeer fris van smaak.
- Malvasia Istriana: strogeel, zeer kruidige, aromatische en intrigerende geur en smaak. Hij is vol, rond en droog.
- Ramandolo: een uitstekende wijn van de verduzzo friulano. Hij is intens goudgeel van kleur, zeer fruitig en aromatisch in geur en smaak, vol, licht tanninerijk, fluweelzacht en weelderig zoet.
Hij heeft minimaal een alcoholpercentage van 14%. Picolit: zoete tot zeer zoete witte wijnen van de inheemse picolitdruif. Het is een verfijnde, warme en volle wijn. De rosato van merlotdruiven is bijzonder aardig en smaakvol.
Bij de rode wijnen kunt u natuurlijk weer kiezen uit de uitstekende Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Cabernet (F+S), Merlot en Pinot Nero. Wie echter de voorkeur geeft aan meer oorspronkelijkheid kiest de Schippettino of Refosco dal Peduncolo Rosso. Beide zijn zeer plezierige wijnen, heel fruitig en met karakter. Ze zijn vol, warm en fluweelzacht. De Refosco heeft ook een herkenbaar bittertje.
---Grave del Friuli Ook dit zijn vele verschillende wijnen van één specifieke druivensoort en enkele generieke wijnen. Deze wijnen worden gemaakt langs de oevers van de Tagliamento in de provincie Udine.
U treft hier soortgelijke wijnen aan als die van de Colli Orientali Friulani (zie daar). De witte wijnen worden gemaakt van de chardonnay, pinot bianco, riesling renano, sauvignon, pinot grigio, tocai friulano, traminer aromatico en verduzzo friulano. De laatste vier wijnen zijn meestal de beste.
Ook de Spumante is uitstekend van kwaliteit. De Rosato is fris, fruitig en ongedwongen (ook verkrijgbaar in frizzante). De rode wijnen worden gemaakt van de twee cabernets (al dan niet onderling gemengd), de merlot, de pinot nero en de refosco dal peduncolo rosso.
----Collio Goriziano / Collio Dit is zonder meer een van de beste wijnstreken van Italië wat betreft de witte wijn, maar ook de rode wijn is hier van een bijzonder hoog niveau.
De wijngaarden liggen op de heuvels (Collio) aan de oostzijde van de rivier de judrio, vlak bij Gorizia. De gewone Bianco wordt gemaakt van de ribolla gialla, malvasia istriana en tocai friulano. Het is een strogele wijn, die licht aromatisch, droog, verfijnd, delicaat en harmonieus is.
Het is een uitstekend aperitief.
- De Pinot Bianco is licht strogeel van kleur, licht aromatisch en zacht van smaak. Hij is fris en heeft een hint van zoete amandelen.
- De Pinot Grigio is vaak goudgeel van kleur, met.af en toe een koperachtige glans. Hij heeft een zeer intense geur en hij is heel vol en sappig van smaak.
- De Ribolla Gialla is intens strogeel met een groen zweempje. Hij heeft een zeer boeiende geur, floraal en fruitig tegelijk. Het is een volle, droge, ronde wijn en hij is levendig en fris. De Sauvignon is licht van kleur en heeft een behoorlijke intense geur en smaak. De ervaren proever kan een vegetale (gras) ondertoon herkennen, maar ook een puntje nootmuskaat, acaciahoning, witte bloesem en een hint van kruiden.
- De Sauvignon van Collio is van uitmuntende kwaliteit en zeer karakteristiek voor zijn druivensoort en terroir.
- De Tocai Friulano is zuiver strogeel tot goudgeel van kleur, met af en toe wat citroengele nuances. De geur is zeer karakteristiek, delicaat en aangenaam, de smaak licht kruidig, met hints van bittere amandelen en noten.
- De traminer aromatico brengt hier goudgele wijnen voort, die zeer aromatisch en intens van smaak zijn. Deze wijnen worden beter na enkele jaren extra rijping.
- De Riesling Renano is strogeel van kleur, soms goudgeel na wat extra rijping. Hij is zeer intens van geur en smaak, verfijnd en delicaat.
- De Riesling Italico is licht strogeel van kleur met een groen zweempje. Het is een elegante, subtiele droge wijn.
- De Malvasia Istriana is strogeel van kleur, zeer fijn en subtiel van geur, zacht en rond van smaak en heeft een licht vegetale ondertoon.
- De Chardonnay van Collio is over het algemeen beter dan de meeste andere Chardonnays uit Noord Italië. Hij is strogeel van kleur, delicaat, droog, vol, licht floraal, zacht en zeer aangenaam. - De Müller-Thurgau is verrassend lekker. De kleur is vrij donkergeel met wat groene schakeringen. De geur is zeer karakteristiek (groene appel, bloemen) en de smaak is droog, zacht en vol. - De Picolit van Collio is de zeldzaamste zoete witte wijn van Italië en waarschijnlijk ook een van de unieke van de wereld.
De picolitdruif wordt gekenmerkt door een zeer grillige groei. Op de trossen vindt een zeer merkwaardige natuurlijke selectie van druiven plaats. Weinig druiven halen de volle groei, de meeste vallen vroegtijdig af of blijven klein en hard.
De druiven die wel tot volle ontwikkeling komen, bezitten enorm veel extract, geur- en smaakstoffen. Deze druiven worden ook nog laat geoogst, zodat de zon de druiven enigszins doet inkrimpen. Dit verhoogt het gehalte aan extract, suikers, geur- en smaakstoffen in de druiven.
Vergelijk de wijn van de picolit met een Trockenbeerauslese uit Duitsland of Oostenrijk. De kleur is zeer vol, goudgeel en het bouquet is verleidelijk, zwoel en overweldigend. De smaak is krachtig, fruitig (rijpe vruchten), etherisch (flink wat alcohol!), fluweelzacht (honing), vol en heel lang natalmend.
Door de bijzondere groei produceert de picolitdruif bijzonder weinig wijn. Door de late oogst wordt deze kwantiteit nog veel lager. U zult begrijpen dat de prijs van deze nectar niet laag is, maar mocht u eens de kans hebben om deze wijn aan te schaffen, dan moet u dat beslist doen. - De Collio Rosso wordt meestal gemaakt van de cabernets en nierlot. Het is een robijnrode wijn met een vegetale geur en een zachte, levendige smaak.
De andere rode wijnen worden gemaakt van de cabernet franc, de cabernet sauvignon, de merlot en de pinot nero. De eerste drie wijnen hebben een karakteristieke vegetale ondertoon, die ze duidelijk onderscheidt van een bordeauxachtige wijn.
De smaak is vol en krachtig, droog en harmonieus. De Merlot heeft hier ook wel eens een extra bittertje in de afdronk. De Pinot Nero is heel zacht en vol van smaak.
----Isonzo / Isonzo del Friuli Ook hier hebben wij te maken met uitzonderlijke witte wijnen en voortreffelijke rode wijnen. Het wijngebied bevindt zich aan de oevers van de Isonzo in de buurt van Gorizia. De wijngaarden strekken zich uit tot aan de Sloveense grens.
Het verschil in smaak tussen Collio en Isonzo is niet echt groot en de wijnen lijken veel op elkaar. Er wordt een generieke bianco gemaakt van de tocai friulano, malvasia istriana, pinot bianco en chardonnay. Deze kan droog tot zoet zijn, maar is altijd bijzonder fris en vaak licht tanninerijk.
De andere witte wijnen zijn afkomstig van de pinot bianco, de pinot grigio, de tocai friulano, de verduzzo friulano, de traminer aromatico, de riesling renano, de riesling italico en natuurlijk de sauvignon en de chardonnay. Van de pinot bianco, eventueel aangevuld met pinot nero en chardonnay, maakt men een sublieme Spumante. De gewone Rosso wordt gemaakt van de merlot, cabernet franc en cabernet sauvignon.
Van deze Isonzo Rosso bestaan talloze typen en smaakvarianten. De betere rode wijnen worden ook hier van de alombekende Franse druiven gemaakt, de cabernet (S+F), merlot en pinot nero. Deze wijnen zijn uitstekend.
De eerste twee wijnen hebben een herkenbare vegetale ondertoon en de Pinot Nero een flink bittertje. De verrassendste wijnen zijn hier ook de jonge, fruitige en zeer aromatische Franconia en de volle, krachtige Refosco dal Peduncolo Rosso. Ook oorspronkelijk en voortreffelijk is de plaatselijke Passito.
----Friuli Aquileia Dit is de zuidelijkste wijn van Friuli. De wijngaarden strekken zich van de Adriatische kust tot aan de grens van Isonzo uit.
Hier maakt men zeer gedegen witte wijnen van pinot bianco, tocai friulano, chardonnay, pinot grigio, riesling renano, traminer, sauvignon en verduzzo friulano, frisse en fruitige Rosato van de merlot, cabernets en refosco en uitstekende rode van de merlot, cabernet frane en cabernet sauvignon.
De refosco dal peduncolo Rosso maakt de oorspronkelijkste en boeiendste wijnen.
Naast de beroemde wijnen (chianti, brunello en vino nobile) vallen er talloze minder bekende wijnen te ontdekken. Zeker nu de prijzen van sommige topwijnen uit Toscane de pan uit rijzen, loont het de moeite om in de nog redelijk onbekende streken te zoeken.
Zo zijn de wijnen uit de omgeving van het stadje Lecca nog redelijk geprijsd voor de geboden kwaliteit. Toscane wordt beloond voor haar zoektocht naar authenticiteit en karakter.
----Colline Lucchesi De wijngaarden van dit gebied liggen op de heuvels tussen Lucca en Montecarlo. De omgeving van Lucca is bekend om haar prachtige olijfolie en uitmuntende witte en rode wijn.
Jammer genoeg zijn deze wijnen slechts beperkt verkrijgbaar en de vraag is heel groot. De Blanco delle Colline Lucchesi (ook genoemd Colline Lucchesi Blanco) wordt gemaakt van de trebbiano toscano (50-70%), greco of grecchetto (5-15%), vermentino blanco (5-15%) en malvasia (max. 5%).
Deze Bianco is licht strogeel van kleur, ruikt zacht en elegant en smaakt vrij droog, vol, elegant en harmonieus.
De betere wijnhuizen produceren ook enkele cru's onder domeinnamen. Deze topwijnen zijn zeer zeldzaam en van ongekende kwaliteit. Schenk de gewone bianco als aperitief.
De betere cru's reserveert u voor uw beste visschotel. Er bestaan ook zeer typische wijnen van de vermentinodruif. Deze dragen echter geen D.O.C., maar een l.G.T. (gecontroleerde herkomstbenaming). Hun kwaliteit is echter zeker niet minder. De Rosso delle Colline Lucchesi (Colline Lucchesi Rosso) is een volle wijn met een robijnrode tot granaatrode kleur.
De geur is vrij zacht, maar zeer aangenaam. De smaak is zacht, vol, evenwichtig en rond. De meeste wijnen hebben, net als de witte, een vrij hoog alcoholpercentage, tussen de 12,5% en 13%.
De betere wijnen, de zogenaamde 'crus', worden in kleine hoeveelheden geproduceerd. Ze onderscheiden zich onder andere door de geweldige aroma's (irissen bijvoorbeeld) en de vollere smaak. Vanzelfsprekend worden hier ook enkele 'super- Toscanen' gemaakt.
Dit zijn wijnen die vanwege hun geweldige kwaliteit uitmunten, maar die, omdat ze niet aan de wettelijke druivenpercentages willen voldoen, tot l.G.T.-wijn gedegradeerd zijn.
Heel lang mochten deze wijnen alleen het weinig vleiende predikaat 'vino da tavola' dragen.Sinds 1992 mogen ze de nieuwe I.G.T.-classificatie hanteren. De eerste wijnen met I.G.T. op het etiket komen nu op de markt, de oudere wijnen hanteren nog steeds de vino da tavola-benaming.
----Carmignano Ooit hoorde deze wijn bij de topchianti's. Na jaren goed lobbyen en vooral uitstekende wijn maken, lukte het de inwoners van het stadje Carmignano om met hun troetelkind eerst bij de D.O.C.-familie (1975) en uiteindelijk bij het elitekorps van de D.O.C.G. (1990) binnen te dringen.
De charme van deze beroemde wijn wordt waarschijnlijk door de combinatie van edele Franse druiven (cabernets) en de onstuimige Italiaanse druiven gevormd. Er wordt een geringe toevoeging van witte druiven, net als bij de chianti, toegestaan. Dat zijn de trebbiano toscano, canaiolo bianco en malvasia (max. 10%).
Belangrijk voor de kwaliteit van deze wijn is verder de voor Italiaanse begrippen vrij lage opbrengst. De kleur van deze wijn is robijnrood, zeer intens en helder. Bij het ouder worden krijgt hij granaatrode nuances.
De geur is voortreffelijk intens, subtiel (bosviooltjes) en verleidelijk. De smaak is intens, vol, rond, zacht en zeer elegant. De gewone Carmignano (annata…) moet minstens twee jaar oud zijn, de riserva minimaal drie. De Carmignano kan zeer oud worden.
----Bianco Pisano di San Torpè Dit is een D.O.C. sinds 1980. Dit wijngebied ligt ten zuidoosten van de stad Pisa. Hier worden sinds eeuwen uitstekende witte wijnen gemaakt van de trebbianodruif (75-100%). De plaatselijke Vinsanto geniet ook grote faam in Italië. De frisse Bianco Pisano is vrij subtiel van smaak De Vinsanto is amberkleurig, aromatisch, vol, zacht en zoet.
----Chianti Dit is waarschijnlijk de bekendste wijn van Italië en een van de meest gewaardeerde in de hele wereld. Chianti en Toscane zijn al eeuwen onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Nu is de chianti een D.O.C.G. geworden (1996), maar niet elke 'oude' chianti mocht mee promoveren. Alle wijnen moesten zich eerst bewijzen. Alleen de betere wijnen mogen het D.O.C.G.-predikaat dragen, de andere mogen slechts Colli dell'Etruria Centrale D.O.C. op het etiket vermelden.
Chianti D.O.C.G. komt uitsluitend uit de volgende zeven gebieden: de centrale zone, waar ze de classico maken, en de zes heuvels er omheen, Colli genoemd: Arezzo, Firenze, Pisa, Siena, Montalbano en Rufina.
De wijnen uit het hartje van de streek dragen, naast de extra toevoeging 'classico', ook nog een symbool op de hals van de fles, het beroemde zwarte haantje. Deze wijnen mogen uitsluitend geoogst en gemaakt worden op de grond van de gemeenten Greve in Chianti, Radda in Chianti, Gaiole in Chianti, Castellina in Chianti en delen van Barberino Val d'Elsa, Castelnuovo Berardenga, Poggibonsi, San Casciano Val di Pesa en Tavarnelie Val di Pesa.
----Chianti (Classico) Het basismateriaal voor deze beroemde wijn is de sangiovese. Aan de classico mag maar maximaal 5% witte druiven toegevoegd worden. Men gebruikt witte druiven om de soms bijzonder tanninerijke sangiovese enigszins te verzachten.
De kleur van een goede Chianti is robijnrood, zeer intens en helder. Na enkele jaren rijping neigt de kleur meer naar granaatrood. De geur is zeer aangenaam, vol en delicaat.
Kenners herkennen hierin ook, zeker in de classico, een subtiele nuance van bosviooltjes. Andere karakteristieke kenmerken zijn bijvoorbeeld kersen, bramen, rood fruit, peper, kruiden, drop en vanille. De smaak is zeker droog, fris en sappig.
Hij is vaak licht tanninerijk in de eerste jaren. Na enkele jaren rijping wordt de smaak veel zachter, voller en ronder. De Chiantiwijnen kunnen heel verschillend zijn, afhankelijk van waar ze vandaar komen en boe ze gemaakt zijn.
De lichtvoetige, vrolijke en ongedwongen Chianti's kunt u beter snel drinken, dan zijn ze op hun best. De traditionelere Chianti's zijn wat voller en verdienen wat rust.
De prachtige riserva's zijn al minstens drie jaar oud als ze op de markt komen en kunnen goed nog ouder worden. Drink een moderne, jonge Chianti tijdens de maaltijd op 12-14 'C en de overige op 16-17 'C.
----Vinsanto del Chianti Classico Dit is een zeldzaamheid in Italië, een herkomstbenaming voor slechts één zoete wijn. Deze Vinsanto heeft net als zijn consorten een lange boeiende geschiedenis.
Voor het maken van een Vinsanto zoekt men de allerbeste druiven uit. Deze worden apart gelegd op stromatjes of in kleine kistjes en in de openlucht of op goed geventileerde zolders één jaar lang te drogen gelegd.
Hierna worden ze geperst en rijpen de jonge wijnen geduldig in kleine vaten (caratelli). Als basis voor de witte Vinsanto neemt men de trebbiano toscano en de malvasia.
Voor de rosato, de Vinsanto del Chianti Classico Occhio di Pernice (patrijzenoog, dat slaat op de prachtige kleur van deze wijn) gebruikt men voornamelijk de sangiovese. Beide wijnen kunnen min of meer droog of juist zoet zijn. Het zijn voortreffelijke wijnen, zacht, vol, aromatisch en zeer karakteristiek.
----Colli dell'Etruria Centrale Veel wijnen die het vereiste D.O.C.G.-chiantini- niveau niet halen, mogen gedeclasseerd worden tot Colli deli'Etruria Centrale D.O.C. Het zou echter te weinig eer aan deze recente herkomstbenaming doen door te zeggen dat het slechts een soort vangnet is voor slechte chianti's.
Hier worden ook zeer grote wijnen gemaakt, die echter afwijken in hun druivenpercentages. Net als bij de Colli Lucchesi weigeren sommige wijnbouwers uit de verplichte vier druivensoorten te kiezen.
Ze zijn van mening dat de combinatie van sangiovese en cabernet sauvignon-franc veel betere resultaten oplevert. Dit mocht tot voor kort niet en dus werden deze wijnen, de super-Toscanen, tot vino da tavola gedegradeerd.
Dat is pijnlijk voor een wijn die kwalitatief ver boven het gemiddelde ligt. Nu mogen de wijnboeren die hiervoor kiezen, de herkomstbenaming Colli dell'Etruria Centrale D.O.C. gebruiken, waardoor een hogere prijs gemakkelijker te accepteren is. Hoe dan ook, niet alle wijnen van deze herkomstbenaming zijn nu super-Toscanen.
De Bianco Colli dell'Etruria Centrale wordt gemaakt van de trebbiano toscano, chardonnay, pinot bianco, pinot grigio, vernaccia di san gimignano, malvasia of sauvignon. Over het algemeen zijn deze bianco's fris en fruitig, sappig en vrij licht. De rosato en rosso mogen bestaan uit sangiovese, cabernet sauvignon, cabernet franc, merlot, pinot nero, ciliegiolo et canaiolo.
Ook hier kan de wijnmaker alle kanten op, van lichte wijn tot krachtpatser. Wel bezitten alle wijnen flink wat fruitigheid en frisheid. In dezelfde streek wordt ook zeer aromatische, verrukkelijke vinsanto gemaakt.
----Vernaccia di San Gimignano Dit is ook een italiaanse topper. Al eeuwen maakt men in Toscane prachtige wijnen van deze druif. Sinds de D.O.C.G.-erkenning hebben de wijnmakers van deze Vernaccia niet stil gezeten. Er wordt voortdurend aan de verbetering van de kwaliteit gewerkt in de wijngaarden en aan de wijninstallaties. San Gimignano ligt iets buiten het classicogebied van de chianti.
De kleur van deze wijn is vrij licht als hij jong is, maar hij neigt naar goud als bij ouder wordt. De geur is doordringend, elegant, fris en subtiel. De smaak is goed droog, fris, evenwichtig en bijzonder charmant.
In de afdronk is een licht bittertje duidelijk herkenbaar. Er bestaat ook een riserva die minstens één jaar extra heeft moeten rijpen. Hij is bijzonder lekker als chique aperitief.
----Vino Nobile di Montepulciano Deze Vino Nobile is een van de drie topherkornstbenamingen van Toscane, en een van de bekendste Italiaanse wijnen. De wijngaarden liggen in het zuidwesten van Siena, rond het plaatsje Montepulciano, op een hoogte tussen de 250 en 600 m. De bodem van Montepulciano bestaat voornamelijk uit sedimentlagen.
Deze 'edele' wijn uit Montepulciano heeft een lange en rijke geschiedenis. Deze herkomstbenaming dreigde enigszins op de achtergrond te raken door het succes van de populaire chianti.
Pas sinds enkele decennia wordt er met man en macht aan een herleven van de Vino Nobile gewerkt. Er werden veel geld en tijd in nieuwe wijngaarden en installaties gestopt, wat resulteerde in de erkenning dat deze D.O.C.G. (1980) tot de top van Italië behoort.
De basis van deze sublieme rode wijnen vormen de sangiovese (hier prugnolo genoemd, 60-80%) en canaiolo nero (10-20%). Aan deze twee druivensoorten mag men nog blauwe of zelfs witte druiven toevoegen. De hoeveelheid witte druiven (onder andere trebbiano toscano) mag echter de 10% nooit overschrijden.
De kracht van de Vino Nobile zit niet alleen in de keuze van de druiven en in de bodem, maar ook in de voor Italiaanse begrippen vrij lage opbrengst. De kleur van een Vino Nobile is meestal mooi granaatrood, min of meer intens, met soms wat oranje schitteringen bij het ouder worden.
De geur is intens, subliem en subtiel (hele boeketten bosviooltjes). De smaak is vol, rond, soms vrij tanninerijk als hij jong is. Het is nooit een lichte wijn, want het minimale alcoholpercentage moet 12,5% zijn.
Dit wordt vaak ruimschoots overschreden. Het is heter om de fles minstens een kwartier van tevoren over te schenken in een brede karaf (portkaraf of de beroemde 'eend'-karaf. Hierin zal de wijn echt kunnen luchten en al zijn aroma's kunnen ontwikkelen.
----Rosso di Montepulciano Dit is het broertje van de Vino Nobile di Montepulciano. De naam is erg verwarrend als u nog even terugdenkt aan de andere wijnen met namen die erop lijken, de Brunello di Montalcino en de Rosso di Montalcino.
Toch kent u, als u de wijn eenmaal geproefd hebt, de verschillen tussen de beide D.O.C.G.-wijnen en hun respectievelijke D.O.C.- broers. Deze Rosso di Montepulciano komt uit hetzelfde wijngaardareaal als de Vino Nobile.
De gebruikte druivensoorten zijn ook dezelfde, namelijk de sangiovese (prugnolo) en andere blauwe en witte druiven. Het verschil zit vaak in de leeftijd van de wijnranken en in de opbrengst per ha.
Met andere woorden: jongere en / of zeer productieve wijnranken leveren de Rosso di Montepulciano op, oudere en / of minder productieve wijnranken zullen eerder voor de Vino Nobile gereserveerd worden.
De Rosso di Montepulciano heeft dus niet dezelfde concentratie en kracht als zijn grote broer. Dat is al aan de kleur goed te zien, die is min of meer intens robijnrood. De geur is bijna even verleidelijk als die van de Vino Nobile; ook hier ruikt u de subtiele bosviooltjes.
De smaak is droog, evenwichtig en vaak licht tanninerijk. Doordat deze wijnen minder geconcentreerd zijn, zullen ze vaak minder alcohol bevatten.
----Brunello di Montalcino (Zie ook Brunello di Montalcino 2) Al weer zo'n reus uit Toscane, waarschijnlijk de beste D.O.C.G.-wijn van Italië. Het plaatsje Montalcino ligt ten zuidwesten van Montepulciano.
Hier ook bestaat de bodem voornamelijk uit sedimentlagen. Deze Brunello heeft niet zo'n lange en rijke geschiedenis als zijn companen uit Toscane. De Brunello ontving in 1980 als eerste wijn de officiële D.O.C.G.- erkenning, een hele eer. De ziel van de Brunello is natuurlijk de sangiovese grosso, die hier bewust kort gesnoeid wordt om de opbrengst laag te houden.
Een Brunello mag niet verkocht worden voor zijn 5e jaar, een Riserva zelfs niet voor zijn 6e jaar na de oogst. Dit garandeert een onberispelijke kwaliteit. De wijn presenteert zich met een prachtige robijnrode kleur, die zeer intens en helder is.
Bij het ouder worden neigt hij langzaam naar granaatrood. De geur is zeer intens, aromatisch en doet denken aan rijpe rode vruchten, met een hint van kruiden en hout (vanille).
De riserva's ruiken ook wel eens naar gebrande cacao of koffie en naar drop. De smaak is vol, krachtig, zacht en warm. (Het minimale alcoholpercentage is 12,5%, maar de meeste wijnen halen al snel de 13,5 %.)
De 'gewone' Brunello is wat fruitiger, de reserva daarentegen wat kruidiger. Ook hier verdient het aanbeveling deze wijn ruim van tevoren (minstens één uur) in een brede karaf over te schenken.
----Rosso di Montalcino Dit jonge broertje van de Brunello heeft in 1983 zijn D.O.C.-erkenning ontvangen. Sindsdien gaat het bergopwaarts met deze Rosso di Montalcino.
De wijnen zijn afkomstig van dezelfde wijngaarden als die van de Brunello en van dezelfde druivensoorten. Ook hier gaat het om 100% sangiovese grosso. De opbrengst per hectare ligt echter iets hoger bij de Rosso di Montalcino en van verplichte rijping van vier of vijf jaar, zoals voor de Brunello, is hier geen sprake.
U zult dan ook sommige jonge wijnen op de markt aantreffen. De beste wijnen (die van het beroemde huis Banfi bijvoorbeeld) ondergaan echter wel een rijping op Franse eikenhouten vaten van minstens een jaar. De Rosso di Montalcino is beslist geen lichte wijn.
Deze robijnrode wijn, met een subtiele geur van rode vruchten (en vanille bij de betere), smaakt krachtig, vol, rond en warm (vaak boven de 13% alcohol). De betere wijnen hebben vaak een ondertoon van kruiden en specerijen en zijn vrij tanninerijk als ze jong zijn.
----Bolgheri Dit gebied ligt voor de kust van de Middellandse Zee in het westen van Toscane, tussen Montescudaio en Massa Marittinia. Heel lang was deze streek voornamelijk bekend om haar sublieme rosato.
Sinds ongeveer vijftien jaar is een andere wijn deze rosato volledig voorbijgestreefd, de super-Toscaan Sassicaia, een van de beste en de duurste wijnen van Italië. Deze wijn was ooit vanwege de verstikkende Italiaanse wijnbouwwetten gedegradeerd tot 'vino da tavola'.
Nu mag hij als Bolgheri Sassicaia D.O.C. verkocht worden, omdat Sassicaia als subzone van Bolgheri opgenomen is in de herkomstbenamingenwet. Voor de Bolgheri Bianco gebruikt men trebbiano toscano, vermentino of sauvignon. Ook hier zijn talloze verschillende varianten van mogelijk. De wijnen waarin een van deze drie druivensoorten voor meer dan 85% aanwezig is, mogen de naam van de betreffende druivensoort op het etiket vermelden, naast die van Bolgberi.
Al deze wijnen zijn fris en droog, sappig en elegant. De Bolgheri Rosato is nog steeds een van de lekkerste rosés van Italië en het hele Middellandse-Zeegebied. Hij wordt tegenwoordig gemaakt van de cabernet sauvignon, merlot en sangiovese.
Naast deze Rosato wordt ook een Vinsanto Occhio di Perdice (patrijzenoog rosé Vinsanto) gemaakt van de sangiovese en malvasia nera. Deze wijn is zeer intens van smaak en behoorlijk aromatisch.
De Bolgheri Rosso wordt, net als de Rosato, gemaakt van de cabernet sauvignon, merlot en sangiovese. De Bolgheri Sassicaia is een ander verhaal. Deze topwijn moet minstens 80% cabernet sauvignon bevatten.
De opbrengst per ha ligt voor de Sassicaia beduidend lager dan voor de gewone Bolgheri rosso. Dit zorgt voor een krachtige, volle wijn met veel extract en verouderingspotentieel.
Het is goed om te weten, dat deze Sassicaia twee jaar in eikenhouten vaten gerijpt wordt en daarna minstens vijf jaar op fles moet narijpen, voordat hij gedronken kan worden.
Natuurlijk is deze wijn, waarschijnlijk de beste rode Italiaanse wijn, prijzig, maar hij is zeker de moeite waard. Hij combineert het warmbloedige Italiaanse temperament met de beschaafde elegantie van een grand cru uit de Médoc.
De kleur is intens robijnrood, de geur zeer aromatisch, een tikkeltje kruidig en de smaak is intens, vol, rond, fluweelzacht, warm en enorm sensueel. Deze wijn zou iedere wijnliefhebber minstens één keer in zijn leven geproefd moeten hebben. Schenk de wijn ruime tijd van tevoren in een brede karaf (eend) over.
-Elba Dit is de laatste Toscaanse herkomstbenaming en zeker niet de slechtste. Op het eiland Elba voor de Toscaanse kust worden uitstekende witte, rosé en rode wijnen gemaakt.
Verrassend is hier de oorspronkelijkheid van sommige wijnen, die nog gemaakt worden van oude inheemse druiven. Het eiland is niet alleen om zijn wijnen bekend, maar ook als eerste verbanningsplaats van Napoleon.
De Fransen hebben enkele eigen druivenstokken op het eiland geïntroduceerd, evenals de Toscanen. Dit levert een zeer boeiende schakering van typen en smaken op.
De frisse, lichte en elegante Elba bianco wordt gemaakt van de trebbiano toscano (hier Procanico genoemd, 80-100%). Veel leuker, oorspronkelijker, voller en intenser is de witte Ansonica, gemaakt van minstens 85% ansonica.
Deze wijn kan droog tot lichtzoet zijn. Van de druif ansonica wordt ook een heerlijke passito gemaakt. Van de trebbiano (procanico) en malvasia bianca wordt ook een uitstekende, volle, ronde en fluweelzachte Vinsanto gemaakt.
De frisse Elba Rosato wordt voornamelijk van de sangiovese (hier sangioveto genoemd) vervaardigd. Van onder andere de sangiovese (50-70%) en de malvasia nera (10-50%) wordt ook een oorspronkelijke en boeiende Vin- Santo Occhio di Pernice gemaakt.
Deze rosé Vin Santo is zeer warm, vol, intens van smaak en fluweelzacht. De Elba Rosso wordt ook gemaakt van de sangiovese (sangioveto, 75-100%) en is zeer fruitig, vol en rond. Drinktemperatuur: 14-16 'C.
De leukste rode wijnen van Elba zijn zonder twijfel de Aleatico van de gelijknamige druif (100%). Deze oude inheemse druivensoort brengt een voortreffelijke wijn voort, die intens robijnrood van kleur is, zeer aromatisch en karaktervol. De smaak is krachtig, rond, warm en lichtzoet.
Het minimale alcoholpercentage bedraagt 16%. Deze wijn kan zeer goed bewaard worden. Door de lichtzoete maar beslist niet kleverige smaak en het hoge alcoholpercentage is deze wijn zeer moeilijk om aan tafel te schenken.
--Umbria wordt in het oosten begrensd door de Apennijnen en de Marken (Marche), in het noordwesten door Toscane en in het zuidwesten door Lazio, Latium. Umbria is één van de vijf regionen van Italië die niet aan zee grenst.
Het is een relatief kleine regio in het binnenland van Italië. Umbria heeft weliswaar een heel oude wijngeschiedenis, maar de kwaliteit van deze wijnen is niet altijd constant geweest.
Het klimaat is hier vrij moeilijk te beheersen (zeer koude winters en zeer warme zomers). Dit vraagt veel geduld en know-how om mooie wijnen te maken. Daarom wordt er pas sinds 30 jaar weer mooie wijn gemaakt in Umbria.
De bekendste wijn is natuurlijk de witte Orvieto, maar sinds Giorgio Lungarotti zich met het oude familiebedrijf is gaan bemoeien, zijn het voornamelijk de rode wijnen van Umbria die in de prijzen vallen. Mede dankzij Lungarotti werden twee van deze rode wijnen tot het elitekorps van de D.O.C.G.-wijnen toegelaten.
----Torgiano In de omgeving van Perugia worden enkele uitstekende wijnen gemaakt: wit, rosé, rood en zelfs mousserend. De witte wijnen kunnen onder de naam bianco verkocht worden (meestal trebbiano, grechetto) of onder de naam van een specifieke druivensoort, zoals chardonnay, pinot grigio of riesling italico.
Bij deze laatste dient de wijn voor minstens 85% gemaakt te zijn van de op het etiket vermelde druivensoort.
Al deze wijnen zijn elegant, fris, fruitig en vol van smaak. De Rosato di Torgiano wordt voornamelijk gemaakt van sangiovese en canaiolo, die samen met de witte trebbiano toscano worden gevinifieerd.
Dit geeft een intens gekleurde wijn, zeer fruitig in geur en smaak. Hij is droog en bijzonder aangenaam. De Rosso di Torgiano wordt gemaakt van de sangiovese. De andere rode wijnen van Torgiano worden gemaakt van de pinot nero of van de cabernet sauvignon. Beide zijn uitstekend en zeer typerend voor hun druivensoort.
----Torgiano Rosso Riserva Deze wijn hoort bij de grote namen van Italië. Zijn geschiedenis is vrij recent, maar zijn kwaliteit is tijdloos. De wijngaarden voor deze Torgiano Rosso Riserva liggen op de heuvels boven het middeleeuwse stadje Torgiano, vlak bij Perugia.
De wijn wordt gemaakt van de sangiovese. Om aan de D.O.C.G.-eisen te voldoen, moet deze wijn minstens drie jaar gerijpt zijn (op hout en op fles) voor hij verkocht mag worden.
De Torgiano Rosso Riserva is een fonkelende wijn met een prachtig robijnrode kleur, een elegant en zachte geur van rode en zwarte vruchtjes, kruiden, specerijen en een hint van tabak. Hij heeft een volle, ronde smaak.
----Montefalco Sagrantino Deze wijn is afkomstig van de zonnige heuvels rond het dorpje Montefalco, iets ten zuiden van Perugia. Pas sinds kort mag deze edele Montefalco Sagrantino het predikaat D.O.C.G. voeren.
Er bestaan twee versies van. De secco wordt gemaakt van 100% sagrantino. Pas na een verplichte rijping van twaalf maanden in houten vaten en achttien op fles mag de wijn verkocht worden.
Het is een donker robijnrode wijn met wat paarse schitteringen als hij jong is. Eenmaal belegen neigt de wijn naar purperrood. De geur is intens en fruitig, die doet denken aan rijpe bramen. De smaak is vol, warm (min. 13 % alc.), droog en tanninerijk. Drinktemperatuur: 16-18'C.
De Passito wordt ook gemaakt van 100% sagrantino, maar hier worden de druiven eerst in de openlucht enigszins ingedroogd. De vergisting verloopt zeer traag, volgens een eeuwenoude traditie.
Het resultaat is een robijnrode wijn, met een typisch bramenaroma en een volle, licht tanninerijke, zoete en warme smaak (min. 14,5% alc.). Drinktemperatuur: 16-18 'C bij vleesgerechten, 14-16 'C bij gebak. Wie deze wijn liever wat koeler wil schenken, moet het vooral niet laten.
----Orvieto De bekendheid van deze wijn gaat terug tot de Etruskische tijd. Orvieto was eerst een beroemde zoete witte wijn. De droge versie is betrekkelijk recent. Als u goed zoekt, kunt u nog wel de ouderwets voortreffelijke zoete (abbocato / amabile / dolce) Orvieto aantreffen.
De droge wijnen overheersen echter, zeker bij de export. Voor het maken van Orvieto gebruikt men de trebbiano (hier procanico genoemd), de verdello, canaiolo bianco (drupeggio) en de malvasia.
Het geheim van de Orvietowijnen zit hem in de bodemsoort, tufsteen, en in het bijzondere microklimaat dat de komst van de geliefde botrytis cinerea toelaat. De druiven die aangetast zijn door deze edelrot, worden gebruikt voor de zoete wijn.
Afhankelijk van de zoetigheidsgraad hebben de wijnen een min of meer intense gele kleur, maar alle bezitten een subtiel, elegant en fruitig bouquet en een fluweelzachte smaak. De secco is wel droog, maar zacht en heeft een herkenbaar licht bittertje in de afdronk.
Voor de Abbocato en Amabile. De Dolce wordt uitsluitend gemaakt van laatgeoogste druiven die aangetast zijn door de botrytis. Het is een voortreffelijke wijn. Hij is zwoel, bijzonder sensueel, vol en rijk.
De allerbeste wijnen worden 'Muffa Nobile' genoemd en zijn bijzonder zeldzaam. Het zijn zeer volle wijnen. Het zijn puur vloeibaar gouden wijnen, die vettig, zacht, bijna likeurachtig zijn en een oneindige afdronk hebben.
--Marken (Marche) wordt in het westen begrenst door de Apennijnen, Umbria en een puntje Toscane, in het noorden door Emilia, in het zuiden door Abruzzo en in het oosten door de Adriatische Zee.
De bekende plaatsen aan de kust zijn Pesaro en Ancona, en in het binnenland Macerata en Ascoli Piceno. De hele streek is dooraderd met ontelbare rivieren, die van de Apennijnen naar de Adriatische zee stromen.
Vooral in de dalen van deze rivieren (Conca, Foglia, Metauro, Cesano en Tronto) gedijt de wijnbouw. Buiten deze dalen zijn er drie wijnbouwkernen, rond (Castelli di) Jesi, Ascoli Piceno en Ancona.
----Verdicchio dei Castelli di Jesi Eeuwenlang was deze wijn de enige bekende wijn van de Marken. Hij wordt gemaakt tussen Pesaro en Ancona, rondom het plaatsje Jesi.
De naam zegt het al, deze klassieke witte wijn wordt gemaakt van de verdicchio. De kleur is vrij licht en neigt naar strogeel. De geur is zacht en subtiel (appel, hazelnoten, perzik), de smaak fris, droog en evenwichtig, met een wat bittere ondertoon.
Wie extra kwaliteit zoekt, kan tegen een iets hogere prijs kiezen voor de Verdicchio dei Castelli di Jesi Riserva. Deze wijn heeft minstens twee jaar extra rijping gehad en bevat minimaal 12,5% alc.
----Vernaccia di Serrapetrona Dit is een uitstekende wijn, die gemaakt is van deels ingedroogde vernaccia nera (hier vernaccia di serrapetrona genoemd), of ook van de sangiovese en montepulciano.
Deze vernaccia is een zeldzame natuurlijk mousserende wijn. Hij is robijnrood van kleur, met een elegante mousse, een intens aromatische geur (verse druiven) en een licht- (amabile) tot volzoete (dolce) smaak met een aangename bittere ondertoon.
----Rosso Conero Volgens Callec is dit een van de beste rode wijnen van Italië voor wat de prijs-kwaliteitsverhouding betreft. Het is geen grote wijn, maar hij is wel bijzonder lekker en relatief laag geprijsd.
De wijn wordt achter de kuststrook gemaakt, tussen Ancona en Macerata. De montepulciano, al dan niet aangevuld met sangiovese, zorgt hier voor een helder robijnrode wijn met een aangename, fruitige geur (bramen, zwarte bessen) en een droge, volle, zachte, vlezige en ronde smaak.
Deze rode wijn wordt van de sangiovese en montepulciano gemaakt, eventueel aangevuld met trebbiano of passerina. De kleur is robijnrood en de geur zacht en fruitig (zwarte vruchtjes).
De smaak is droog, zacht en betrekkelijk vol. De superieure, meestal afkomstig uit het zuidelijke deel van het wijngebied, bevatten net iets meer alcohol en lijken wat voller. Naast de bovengenoemde wijnen produceert men in de Marken uitmuntende vini da tavola. Een van de beste wijnbedrijven is Colonnara in Cupramontana, die van elke wijn een juweeltje weet te maken.
--Lazio Het gebied Lazio (Latium) strekt zich uit van de Apennijnen (Umbria, Abruzzo en Molise) tot aan de Middellandse Zee. in het noorden grenst het aan Toscane en in het zuiden aan Campania.
De rivier de Tiber speelt een belangrijke rol in de plaatselijke wijnbouw en de hoofdstad Rome is de grootste afzetmarkt voor de lokale wijnbouwers. Rondom Rome liggen de meeste wijngaarden van Lazio.
De andere wijngebieden liggen bij Montefiascone ten noorden van Lazio, tussen Rieti en de grens niet Abruzzo, en ten noorden van Frosinone in het zuiden van de streek. Lazio is vooral bekend om zijn witte wijn, maar sommige rode wijnen zijn zeker de moeite van het ontdekken waard.
De hele streek wordt gekenmerkt door een vulkanische bodem. Alle bestaande meren (Bolsena, Vico, Bracciano, Albano en Nemi) zijn in feite oude vulkaankraters. Het klimaat is vrij zacht, warm en vochtig, dat de komst van de edelrot bevordert.
Bergen, vulkanen, de Tiber, de vele meren, het klimaat en de glooiende heuvels rond Rome zorgen ervoor dat deze streek ideaal is voor wijnbouw.
----Est! Est!! Est!!! Di Montefiascone Deze wijn heeft een rijker verleden dan de huidige kwaliteit doet vermoeden. Volgens het beroemde verhaal uit de 14e eeuw was het een uitmuntende wijn. Op een van zijn tochten liet bisschop Giovanni Defuk zijn knecht Martino vooruitrijden om op zoek te gaan naar de beste wijn.
Deze knecht moest het woord 'Est!' (hier is het) schrijven op de deuren van de herbergen, die de beste wijnen hadden. Aangekomen in Montefiascone, raakte de knecht zo onder de indruk van de lokale wijn dat hij: 'Est! Est!! Est!!!' op de deur van de herberg schreef.
Sindsdien is de naam van deze wijn onveranderd gebleven: Est! Est!! Est!!! di Montefascione. De kwaliteit is echter niet meer wat hij was. De wijn wordt gemaakt van de trebbiano toscano, trebbiano giallo (rossetto) en malvasia bianca. De kleur is helder strogeel, de geur vrij fruitig en vineus, de smaak is vol, rond, zacht, harmonieus, droog of lichtzoet.
----Colli Albani De witte wijnen, Secco, Abboccato, Amabile of Dolce, zijn gemaakt van malvasia en trebbiano, eventueel aangevuld met andere witte druiven. De kleur is licht tot donker strogeel. De geur is verfijnd en aangenaam, en de smaak behoorlijk fruitig. Er bestaat ook een zeer acceptabele Spumante dei Colli Albani.
----Frascati Net als de vorige wijnen komt de Frascati uit de zuidelijke omgeving van Rome. Deze witte wijn van de Romeinse kastelen (Castelli Romani) is waarschijnlijk de bekendste wijn van Lazio.
Hij wordt gemaakt van de malvasia en trebbiano, al dan niet aangevuld met greco. De kleur is licht tot donker strogeel, de geur is fruitig en delicaat, en de smaak is fluweelzacht, sappig, speels, verleidelijk en vriendelijk.
Het is geen moeilijke wijn. Hij wordt ge- maakt in doorsnee kwaliteit Secco (Asciutto) en Amabile, maar ook in een uitmuntende en zeldzame Canellinokwaliteit. Deze laatste is zoet en wordt gemaakt van druiven die aangetast zijn door edelrot.
Het zijn voortreffelijke wijnen, die helaas weinig geëxporteerd worden. Wat warmer mag ook als u dat lekkerder vindt. Van dezelfde druiven wordt ook een uitstekende Frascati Spumante gemaakt.
----Marino Dit is een zachte, fruitige witte wijn van de malvasia- en trebbianotelgen. Deze Marino bestaat in een droge (secco / asciutto), halfdroge (abboccato), licht- zoete (amabile) of zoete (dolce) versie. Van dezelfde druiven wordt ook een prima Marino Spumante gemaakt.
Het klimaat varieert van rnediterraan aan de kust tot continentaal bij de bergen. De geschiktste plekken voor de wijnbouw zijn met uiterste zorg uitgezocht. Ze liggen ten noorden en ten zuiden van de enige echte stad van de Abruzzi, Pescara, en in het dal van de gelijknamige rivier Pescara.
De wijngaarden liggen aan de voet van de imposante Gran Sasso en Montagna delia Maiella. Er worden hier maar twee D.O.C.-wijnen gemaakt.
----Montepulciano d’Abruzzo De montepulcianodruif werd hier bijna 200 jaar geleden geïntroduceerd. Dit levert in de Abruzzi een droge, zachte rode wijn op, die licht tanninerijk, sappig en vriendelijk is.
Afhankelijk van de maker zal deze Montepulciano d'Abruzzo variëren van een voortreffelijke wijn voor alledag tot een iets serieuzere wijn. De minimaal twee jaar oude riserva is altijd aan te bevelen.
De Montepulciano d'Abruzzo Cerasuolo is een prachtig kersenrode rosé, die ook gemaakt is van de montepulciano. Het is een aangename, fruitige rosé. De betere rode wijnen van Abruzzi komen uit de heuvels, de Colli Teramane.
Naast de verplichte montepulciano mag men er ook maximaal 10% sangiovese aan toevoegen. Deze wijnen zijn voller en robuuster dan de gewone Montepulciano d'Abruzzo, zeker de prachtige riserva, die minstens drie jaar oud moet zijn en 12,5% alcohol moet bevatten.
----Trebbiano d'Abruzzo Dit is een prima witte wijn van de Trebbiano, die zacht en delicaat van geur en droog, sappig en vriendelijk van smaak is. Het gros van de wijnen is redelijk, maar er zijn ook enkele uitmuntende Trebbiano d'Abruzzo.
----Biferno Alleen de Biferno Rosso geniet enige bekendheid. Hij wordt gemaakt van montepulciano, trebbiano en aglianico, en is afkomstig uit de omgeving van Campobasso.
De wijn heeft een robijnrode kleur die, als hij ouder wordt, naar granaatrood neigt. De geur is zacht en aangenaam (bramen, zwarte bessen) en de smaak licht tanninerijk, zacht en droog. De Riserva is voller, rijper (minstens drie jaar oud) en bezit duidelijk meer alcohol (minimaal 13% alcohol).
--Campania is een langgerekt gebied aan de Tyrrheense Zee, in het zuidwesten van Italië. Het gelukkige (platte)land, 'Campania felix', was al bij de Romeinen geliefd. Napoli, de hoofdstad van Campania, is een van de gezelligste steden van Italië.
De wijnbouw van Campania bevestigt nog eens hoe bekwaam de Griekse en Romeinse wijnbouwers waren. Ondanks de huidige moderne technieken worden de betere wijnen van Campania nu nog op dezelfde plaatsen gemaakt als 2000 tot 4000 jaar geleden.
De toen door de Grieken geïntroduceerde druivensoorten hebben de tand des tijds overleefd. De aglianico en de greco zijn de afstammelingen van deze oude Griekse druivensoorten.
----Greco di Tufo Dit is de beroemde droge, frisse, elegante en volle witte wijn van de greco. Deze Greco di Tufo wordt gemaakt in de buurt van Avellino, waar de rode Taurasi ook vandaan komt. De gewone Greco di Tufo is een aardige witte wijn, maar de toppers zijn juweeltjes van finesse. Er wordt ook een uitstekende spumante van deze Greco gemaakt.
----Taurasi Dit is de enige topwijn van Campania. Hij wordt gemaakt in de omgeving van Avellino, ten zuiden van Benevento, net als de witte Greco di Tufo. Het epicentrum van deze herkomstbenaming ligt bij het gelijknamige plaatsje Taurasi.
Deze prachtige rode wijn wordt gemaakt van de aglianico. De kleur is robijnrood tot granaatrood, de geur is zeer aromatisch en sensueel, de smaak is vol, evenwichtig, rond en harmonieus.
De lang natalmende afdronk is verrassend. De Taurasi bestaat ook in een sublieme Riserva-variant, met minstens 12,5 % alcohol en minimaal vier jaar rijping.
----Falerna del Massico Dit is een vrij onbekend, klein wijngebied in de buurt van Caserta. Hier worden echter uitmuntende rode wijnen gemaakt van de aglianico en piedirosso, eventueel aangevuld met primitivo en barbera.
Deze rode wijnen zijn krachtig, vol, rond en behoorlijk warm (minimaal 12,5% alcohol). De smaak is fluweelzacht, wat hem bijzonder geliefd maakt bij de wijndrinker. De zeer karakteristieke en oorspronkelijke Primitivo wordt gemaakt van de gelijknamige druif.
De kleur is intens robijnrood, terwijl de geur en de smaak aan overrijpe versgeplukte druiven doen denken. De smaak is vol, krachtig en warm (minimaal 13% alcohol). Deze Primitivo kan droog zijn of lichtzoet. De betere wijnen liggen wat langer te rijpen en worden met riserva of vecchio aangeduid.
--Puglia (Apulië in het Nederlands), is een van de grootste wijnproducerende gebieden van Italië. Het gebied ligt in het uiterste zuidoosten, in de bak van de Italiaanse laars.
Puglia heeft een lange kuststrook aan de Adriatische en Ionische zee. In het westen grenst het aan Campania en Basilicata, in het noorden aan Molise. Puglia verschilt qua landschap enorm van de omringende gebieden.
Hier zijn geen bergen meer, maar een paar hoogvlakten. Het klimaat is duidelijk mediterraan, warm en droog. Gelukkig werd de wijnbouw de laatste jaren ook in Puglia enorm verbeterd. Men probeert steeds meer de eigen identiteit van de wijnen te behouden en de kwaliteit te verbeteren.
----Moscato di Trani Deze zwoele, fluweelzachte zoete is waarschijnlijk een erfenis van de oude Grieken. De zeer aromatische Moscato (min. 14,5% alc.) en Moscato Liquoroso (min. 18% alc.) zijn heerlijk na het eten.
----Aleatico di Puglia Dit is een vrij ouderwetse zoete rode wijn van de aleatico, vaak aangevuld met negroamaro, malvasia nera en primitivo. Deze donkerrode dolce naturale wordt gemaakt door een gedeelte van de oogst te laten indrogen.
De geur is vol en zeer aromatisch, de smaak warm (min. 15%), karakteristiek en fluweelzacht. De zoetheidsgraad valt reuze mee. De liquoroso is veel voller, zoeter en warmer (18,5%). De betere wijn krijgt een extra rijping van drie jaar (riserva).
----Locorotondo Dit wijngebied ligt tussen Bari en Brindisi, in het zuiden van Puglia. Hier worden zeer acceptabele witte wijnen gemaakt van de verdeca en blanco d'alessano, meestal aangevuld met fiano, bombino en malvasia. De Locorotondo is een zeer aangename, frisse en elegante droge witte wijn. Van deze Locorotondo bestaat ook een redelijke Spumante.
----Martina Franca Ten noorden van Taranto worden soortgelijke witte wijnen gemaakt als in Locorotondo. Ook deze is licht strogeel van kleur met een zweempje is lichtgroen, droog, fris en elegant. Van deze wijn wordt evenals in Locorotondo een redelijke Spumante gemaakt
Primitivo di Manduria Van de primitivodruif worden vier typen zware en zwoele rode wijnen gemaakt, die zo uit het oude Griekenland zouden kunnen komen. De gewone primitivo heeft slechts weinig restsuiker en 14% alcohol. De dolce naturale is duidelijk zoeter en bezit minimaal 16% alcohol.
----Squinzano Deze rosato en rosso worden gemaakt tussen Brindisi en Lecee. Als basisdruiven gebruikt men de malvasia nera en de sangiovese. De rosato is een lekkere, volle, warme wijn (min. 12,5% alc.) met een sappige en zeer beschaafde smaak.
De rosso is ook een volle, robuuste wijn met minimaal 12,5% alcohol. De betere wijnen (Riserva) hebben een rijping van twee jaar genoten en bezitten minstens 13% alcohol.
----Salice Salentino Hoewel alleen de Rosso en Rosato Salice Salentino buiten Italië bekend zijn, worden hier ook enkele zeer aangename witte wijnen en voortreffelijke zoete rode wijnen gemaakt.
De Bianco (chardonnay) en Pinot Bianco zijn fruitig, fris en levendig. Sommige jonge wijnen hebben een onstuimig prikkeltje als ze jong zijn. De smaak is zacht en vriendelijk.
Van de pinot bianco wordt ook een redelijke Spumante gemaakt. De Rosato is fruitig en fris, droog en zacht, met soms een licht prikkeltje als hij jong is. Er bestaat ook een Rosato Spumante. De Rosso is erg karakteristiek, robuust, zacht, warm, vol en rond. De betere wijn geniet een extra rijping van minimaal twee jaar en heeft net iets meer alcohol.
----Copertino Dit is een voortreffelijke Rosato van de primitivo, montepulciano, sangiovese, negroamaro en malvasia. De wijn is zacht, vol, droog, maar beslist niet te droog.
De geur en de smaak zijn zeer karakteristiek, fruitig en wat vegetaal tegelijk, met een aangenaam bittertje op de achtergrond. De Rosso is robijnrood van kleur, droog, vol, rond, sappig en fluweelzacht. De Riserva is minimaal twee jaar oud en bevat minstens 12,5% alc.
™De Weinschenker2004