Kunststofkurk op! de wijnfles !
De Weinschenkers: En wij denken steeds, dat de kurk in de fles zit!
Trefwoorden: Bonny Doon chloroanisolen chlorofenolen gaschromatograaf Gert Crum grands cru's pentachlorofenol Peter van der Hoest Randolph Graham San Francisco syrah, mourvèdre, grenache Pascal Chatonnet
Vrees voor gif in natuurproduct Door Peter van der Hoest Steeds meer wijnflessen worden van een kunststof kurk voorzien, maar meestal is de kleur van de afsluiter dan kurkkleurig of zwart. De Amerikaan Randolph Graham is waarschijnlijk de eerste en nog enige wijnmaker in de wereld die het aandurft om zijn flessen af te sluiten met fel gekleurde kunststof kurken.
Graham is eigenaar van een van Amerika's meest besproken wijnbedrijven, het ten zuiden van San Francisco gevestigde Bonny Doon. Hij maakte al naam met zijn tamelijk komische etiketten en nu brengt hij zelfs wijnflessen op de markt met roze kurken! Denk niet dat het hier om goedkope wijn gaat. Integendeel.
Toprestaurants in de Verenigde Staten, maar ook daarbuiten doen er alles voor om zijn veelal op Rhóne-druiven gebaseerde wijnen (syrah, mourvèdre, grenache) op hun kaart te krijgen.
De reden waarom Graham en ook andere collega's naar vervangende afsluiters zoeken is bekend: kurk zou te vaak een wijn bederven. Tot nu toe werd altijd met een beschuldigende vinger gewezen naar de kurkproducenten. Die zouden met onaanvaardbaar hoge concentraties chemische reinigingsmiddelen werken. Maar sinds kort blijkt dat lang niet alleen daar fouten worden gemaakt.
Velen in de wijnwereld ter plekke wisten het, maar hebben het jaren verzwegen. Een verraderlijk gif in de wijnkelders van de wijnhuizen zelf heeft door onvoorziene wisselwerkingen een zee van wijn vervuild. In honderdduizenden flessen wijn, ook in die van prestigieuze grands cru's, zijn residuen aangetroffen van PCP, pentachlorofenol.
Dit is jarenlang gebruikt om hout te behandelen tegen schimmels en zwammen. In een vochtige omgeving als bijvoorbeeld een wijnkelder kunnen chlorofenolen veranderen in vluchtige en verschrikkelijk stinkende chloroanisolen. Ziehier nog een verklaring voor de kurksmaak.
Ten onder Volgens Gert Crum, auteur van veel wijnboeken en specialist dit gebied, moet ook hij steeds frequenter constateren dat een wijn door kurksmaak niet te drinken is. Crum: „Je zou kunnen zeggen dat de steeds rijker wordende wijnproducenten aan hun eigen succes ten onder gaan.
Een deel van hun opbrengsten werd namelijk besteed aan de restauratie van château en ook de bouw van nieuwe, flamboyante chais, perfect geďsoleerd, klimaatgecontroleerd, efficiënt en met de nodige ornamenten. Flessen werden niet meer in nissen gestapeld, maar gingen in grote, houten containerkisten. Dozen en kisten wijn werden op houten pallets gezet. Alles volledig te goeder trouw.
Men streefde naar perfectie, maar het leidde tot ellende. Voor balkconstructies in de nieuwe chais werd namelijk zelden nog eiken uit vorige eeuwen toegepast, maar voornamelijk grenen. Ook containerkisten en pallets zijn van grenenhout. En per definitie is dit hout tegen schimmels en zwammen behandeld, meestal met een middel op basis van PCP".
Het was de jonge chemicus Pascal Chatonnet die in 1993 de oorzaak van het kwaad vaststelde. Hij had een wijn geproefd met 'kurk', die rechtstreeks uit een roestvrij stalen tank was getapt. Onmogelijk om in zo'n geval de kurk de schuld te geven. Uit de literatuur leerde hij dat 'kurk' reeds was vastgesteld bij appels die in houten kisten waren opgeslagen geweest en bij kippen uit de bioindustrie die waren vetgemest in kleine houten kratten.
Hout dat was behandeld met pentachlorofenolen. Onderzoek met de gaschromatograaf maakte duidelijk dat de zogenaamde 'kurk'-wijn aan,hetzelfde euvel leed. Er is maar één oplossing: de vernietiging van al het met gif behandelde en besmette hout.
™De Weinschenker2005