De Friulano bij De Weinschenker

Fascinerende wijnaanbouw tussen zee en bergen.

Zie ook: Tokai Friulano word Friulano per 1 april 2007.

"Friulano" heet de druivensoort, en niemand weet het?
Niet zo in de regio Friuli! Hier investeert het Miniserie voor Landbouw in Rome en de regio Friuli Venezia Giulia in de volgende jaren naar schatting 15 miljoen! € in de lancering van de "nieuwe" "oude" druivensoort.
Artikelen in tijdschriften, beurzen, en betaalde! Reizen van handelaren naar en in de regio zijn in de planning opgenomen. Voor de eerste financiering zijn alvast rond 5 miljoen! Ter beschikking gesteld.

  I  Friulano in de belangstelling.
  De druivensoort friulano, die zich vroeger e tocai friulano noemde
  is momenteel in de grootste belangstelling.
  Daarvan willen de wijnproducenten flink gebruik maken.

  II  Terroir betrokkenheid,
  zoals geen andere druivensoort.
  In bijna alle wijnaanbouwgebieden van de regio Friuli is de friulano aangeplant
  en geeft op de verschillende terriors indrukwekkende wijnen.

  III  Prachtige wijnen.
  Wij hebben met diverse proeverijen in Friuli zeer interessante wijnen gekozen,
  waarbij de bijzondere klasse van de inheemse druivensoort Friulano
  eenduidig te herkennen is.

In Cormons, Capriva of Pordernone accepteren de wijnbouwers langzaam maar zeker de nieuwe naam. Wat is zo bijzonder aan belangrijkste, inheemse druivensoort in de Friuli?

In het noordoosten van Italië is de wijnoogst pas enkele weken geleden afgesloten, in vele kelders blubberen de gisgeuren uit de tanks. Maar over eens zijn alle betrokkenen eens: Friuli heeft met de oogst van 2006 een zeer goede wijn binnengehaald.
Dankzij een stabiele herfst met zonnige dagen en weinig regen in oktober zijn gezonde rijpe druiven geoogst, de voorwaarden voor een bijzonders goede witte wijnoogst.
Er was geen betere betere start te wensen voor het debuut van de Friulano (eerder Tocai friulano genoemd), die in het volgende voorjaar gepresenteerd word op diverse wijnbeurzen.

Een korte terugblik: In de Italiaanse media en wijneconomie werd de het thema van de Tocai in de laatste jaren regelmatig gediscuteerd.
Vanaf verwijten aan de Italiaanse politiek tot aan de vage hoop, dat in de laatste minuut de verandering van de naam ongedaan gemaakt kon worden, reikte de voor een deel weinig zakelijke en desbetreffende argumentatie.
De aanstaande naamsverandering in zaken van de EU-wetgeving voor de bescherming van de unieke aanduiding van nationaal betrokken producten, die van Hongarije voor hun Tokay gevorderd was, is al sinds 1993 besloten zaak.
Nu loopt de overgangstijd af en de wijnbouwers moeten reageren, omdat vanaf 31 maart 2006 geen wijn meer met de oude naam gebotteld mag worden. Sommige wijnbouwers treuren de lief geworden naam achterna, andere wensten, dat de naam veel meerder was toegekend.

Vooruitblikkende wijnbouwers hebben de nieuwe naam reeds met de 2005 oogst op hun flessen geschreven. De economische overwegingen betreffende de afzet, is zonder twijfel ingeruild voor positieve inzicht.

Goudgele Friulano-druiven.
Dat kom door de grote inzet van wijnbouwverenigingen en consortiums, die hierin een eenmalig, bijzonder goed geschikte gelegenheid zien, de inheemse druivensoort nationaal en internationaal nog meer te promoten.
Dankzij de commotie betreffende de naamsverandering (en hiermee gepaard gaande, duidelijke verbeteren van het kwaliteitsniveau) genieten ze al van een enorme belangstelling. En het het past de verantwoordelijken heel goed in het concept, dat de interesses vanuit de handel aan de interessante, inheemse druivensoorten van Italië in de breedte duidelijk is toegenomen.
In de smaak is de karakteristiek van de Friulano volgens vele wijnbouwers en kenners van Friuli het best te herkennen, hij vormt zogenoemd een samenhangende, harmonische verbinding. Geen enkele andere druivensoort transporteert zoals de Friulano het vinofile levensgedrag bij de mensen daar, waar de espresso morgens alledaags is.

Druivensoort Rifosco.
Sorgvuldigheid in de wijnberg en de verschillende wijnstijlen.
"Eigenstandig en hierdoor identificeerbaar is de Friulano", zegt de wijnbouwer. Dat heeft meerdere, goed aan te geven oorzaken:
Het voordeel tegenover andere internationale druivensoorten b.v. de Sauvignon Blanc is al de aanplant: "De Friulano levert bijna ieder jaar goede oogsten", zegt Edi Keber van het gelijknamige wijngoed, die meer dan de helft hiermee beplant heeft.
Dat is gezien de zeer verschillende oogstjaren vanaf 2002 tot vandaag een enorm belangrijk argument betreffende de kwaliteit.
Weliswaar heeft de Friulano een relatief snelle groeikracht, maar is met aangepaste druivenregulering ook een robuuste soort, die alleen in de weken voor de oogst een zekere tendentie heeft, aanvallig te zijn voor botrytis.
Haar voordelen waarderen de wijnbouwers vandaag meer dan 15 jaren geleden, toen zij ten behoeve van Sauvignon Blanc en Pinot Grigio moest wijken.
Toch bezitten de wijnbouwers met meer dan 5.000 ha aanplant nog voldoende hoeveelheid om aan de vraag te kunnen leveren.
"En het volgende argument is beslissend: Vandaag is de Friulano voor de meeste wijnbouwers niet meer de wijn van alledaags", verklaart Andrea Magnas van wijngoed Magnas in de Isonzo Regio.
In de wijnberg wijden ze de druivensoort meer aandacht, die met een mindere druivenopbrengst per hectare begint.

"Prosciutto" San Daniele past perfect bij een Friulano
Bovendien heeft zich in de wijnkelder veel gedaan met vandaag twee spannende, verschillende wijnstijlen.
Bij de vinificatie zijn de wijnbouwers verdeeld in de aanhangers van maceratie (zie verklaring: Maceratie)en de voorstanders van de reduktieve (zie verklaring: Reductief) vinificatie.

Enerzijds argumenteren de reduktieaanhangers, dat een maceratie en een vinificatie in barriques de karakters van de druivensoort verandert en niet meer zo bloemig en geurig is.
Deze wijnbouwers adelt daartegen een lang opleggen op de sur lie en regelmatig omroeren bij het gisen (Batonage, de fijngising verhindert oxidatie van de wijn).
Niet zelden zijn deze reduktief gevinificeerde wijnen in het voorjaar na de botteling vrij meerdimensionaal in de geur en smaak.
Maar zeker na de zomer (na de afbouw van een groot aandeel S02), openen ze zich en hebben de typische aromen van acaciabloesem en peren. "De Friulano heeft zonder twijfel een mannelijke persoonlijkheid, en is toch gelijktijdig elegant en fijn gestructureerd. ", zegt Damian Princic van Colle Duga.

"Prosciutto" San Daniele smaakt altijd.
Een volle geambitioneerde, krachtige wijntypus vinificeren op de andere kant de aanhangers van de maceratie. Deze wijnbouwers zoals Radikon of La Castellada laten de most 1 week of meerdere weken (en maanden) met de draft (sur lie) in contact met als resultaat logisch meer kleur, die een krachtige fenolstructuur en een stabiele in positieve zin oxidatieve fruitigheid hebben.
Extremisten zoals Radikon of de Griek Pavechlos bewijzen, dat man bij deze witte wijn ook geheel zonder inzet van S02 werken kan, indien de samenwerking van alcohol, fenolen, zuren en de andere inhoudsstoffen passen.

Lang houdend en veel mineralen.
En nog een argument spreekt voor de Friulano: De zeer goede wijnen zijn verbazend lang houdbaar, onafhankelijk van de manier van vinificatie, of reductief of der oxidatief.
Dat kon met enkele gerijpte wijnen uit de jaren 1990 van Edi Keber en Renato Keber, die geografisch niet eens 200 m luchtlijn van elkaar af liggen, en toch wijnfilosofisch twee tegenpolen zijn, indrukwekkend aangetoond worden.
Vandaag meer dan anders, is het potentieel van harmonisch in de fles rijpende en jaren durende houdbaarheid een zeer groot argument voor de kwaliteit. En hierbij heeft de Friulano bij betrekkelijke kleine oogst im Friluli zeer goede kaarten tegenover vele andere witte druivensoorten in Italië.
"In vergelijking met Siciliaanse witte wijnen missen deze (en andere Zuiditaliaanen) gewoon de complexiteit van de witte wijnen uit de Friuli, die enerzijds door de grote mineralen in de bodem, de inheemse druivensoorten en anderzijds door het klimaat bevordert worden.", zegt Stefano Trinco, president van de Federdoc Vereniging Friuli, en vervolgt: "In de laatste 10 jaren heeft zich juis bij deze druivensoort in de Friuli enorm veel gedaan".

FEDERDOC
Camera di Commercio Indusstria Artigianato e Agricoltura di Udine
Via Morpurgo, 4
33100 Udine
Tel. 0432-510619 Fax 0432-288595 info@federdocfvg.it

Kaart van Friuli
Regioprofielen.
De druivensoort is rond de plaatsen Capriva, Podernone en Cormons aangeplaant. Zij heeft hierdoor vele facetten en een verbindende rode-draad van geuren en smaak.
Inheems en wijd verspreid is druivensoort Friulano. Op meer dan 5.000 ha wijnaanbouwgrond is zij vandaag aangeplant. Dat predestineert zij rechtstreeks voor een carrière in de export, aangezien de nodige, kritische massa in tegenstelling met vele andere autochthone soorten aanwezig is.
Behalve in de kleinste aanbouwregio Carso in de buurt van Trieste is zij in alle DOC-regios van de Friuli te vinden en of de belangrijkste of de een van de belangrijkste druivensoort.
"Een "Friulano" laat zich in de verschillende wijnbergen van Friuli altijd van zijn karakteristieke, identificeerbare en beste kant zien", verklaart Stefano Trinco, wijnbouwer bij een gerenommeerd bedrijf in de regio Grave.

Betoverend landschap
Wat zijn de verschillen van regio tot regio? De aanbouwregio Grave is met haar 5.000 ha aangeplante oppervlakte het met afstand grootste DOC -gebied.
Het reikt in het westen en zuiden vanaf Udine tot de inclusieve de alluviale gronden van de rivieren Meuna en Tagliamento. Daar groeien in eerste instantie fruitige, frisse witte wijnen en de warmere, kleirijke gronden zijn uitstekend geschikt voor rode wijnen.
Betreffende de druivensoorten heeft de Pinot Grigio dankzij zijn succes in de export inmiddels de grootste plaats bij de witte wijnen ingenomen. Maar niet alleen bij de grotere exportgeoriënteerde bedrijven zoals bijvoorbeeld Plozner, Di Lennardo, Cabert, maar ook bij vele kwaliteitsgeoriënteerde bedrijven in de DOC-regio word vandaag de Friulano meer aangevraagd.
Deze positieve signalen van de markt merken ook de bedrijven in de buurt van de zee in de aanbouwregios Aquileia, Annia en Latisana (betreffende de oppervlakte van deze gebieden kijk de tabel van de druivensoorten).

Wijnaanbouw aan stijle berghangen.
De Friulano is nu de die typischste witte druivensoort in de Friuli. Zij is de pendant van de inheemse rode druivensoort Refosco dal Peduncolo rosso, die in de de historische aanbouwregio Aquileia ook een zeer belangrijke druivensoort is.
Lange tijd werden in deze kuststreeken alleen maar middelmatige wijnen geproduceerd maar krijgen als regio voor kwaliteitswijnen steeds meer beduiding.
Dankzij de groeiende aantallen van kwaliteitsgeoriënteerde bedrijven zoals Foffani, Ca Bolani of Mulino delle Tolle.

Deze kwaliteitsgeoriënteerde opbouw heeft de buurregio Isonzo al vele jaren. Van de bergen van het Collio-gebied tot bijna aan de kust reikt deze regio, die genoemd is naar de heet omstreden rivier in de 1ste wereldoorlog, waar honderdduizenden Italiaanse en Oostenrijkse soldaten hun leven lieten.
De verantwoordelijken hebben in de laatste jaren hun gronden geclassificeerd en als resultaat twee onderregios gemaakt. De wijnen van de druivensoort Friulano zijn nu ook ingegeven in deze verschillende mogelijkheden in de alluviale gronden in het noorden Rive Alte en Rive di Giare met klei en zandbodem in het zuiden, waarvan de verschillen in de Friulano goed te proeven zijn.
Vandaag zijn bij de al geetablisseerde topproducenten zoals Vie de Romans of Ronco del Gelso steeds meer bedrijven gevoegd, die met hun wijnen furore maken zoals bijvoorbeeld Sgubin Renzo, Magnas, Barocco of Luisa Eddi.

Kaart van Collio
Hiermee komen wij bij de overgebleven twee heuvelgebieden Collio en Collio Orientali del Friuli waar het aantal zeer goede producenten onvergelijkbaar hoog is.
Alleen in de gemeente en omgeving van het stadje Corrmons in het Collio-gebied heeft meer als 30 wijnbouwers, die opgevoerd zijn bij verschillende wijnbeoordeelaren.
Niet veel minder zijn het in Capriva del Friuli, het centrum van de wijnaanbouw in de Colli Orientali.
Beide gebieden hebben een zacht heuvelige landschap, die betoverende beelden bieden van wijngaarden, bossen en dorpen.
Het Collio-gebied, dat als eerste in 1968 de status DOCC ontving, ligt langs de grens met Slovenië en reikt tot de heuvels bij Nimis.

Druivenaanplant Friulano en Pinot Grigio
in de DOC-Regio's van Friuli

DOC-Regio	hectare totaal	hectare Friulano	hectare Pinot Grigio
Grave Udine	1.370	114	366
Grave Poderonone	3.995	273	1.055
COF	2.054	307	226
Collio	1.370	206	360
Aquilea	768	56	110
La Tisana	232	21	39
Annia	68	4	2
Isonzo	1.150	173	218

De voordelen van de Friuli.
Gezien de grote bekendheid van de goede wijnbouwers en merken in de Toscana en de dichter bij gelegen wijnregios zoals Südtirol - Trentino en op de afzetmarkt geetablieert zijn, bezit Friuli nog een groot reservoir aan te ontdekken talenten.

Laguna di Grada
Hierdoor is het kiezen voor de handel lastig. Vandaag produceren behalve de reeds bekende wijnbouwers zoals Schiopetto, Livio Felluga of Russiz Superiore, die Friuli in de 80er jaren voor witte wijn op de wereldkaart gezet hebben ook een aantal jonge bedrijven zoals Colle Duga, Brancko, Picech of Scubla, de ook prachtige, spannende en eigenstandige wijnen maken.
Vele van deze bedrijven hebben maar 7 -10 ha wijngaarden en produceren minder dan 50.000 flessen. De wijnen verkopen zij aan de handel voor 7-8 €, een prijs, die inzet en kwaliteit van de wijnen reflecteert.
Met het groter worden van de bedrijven word de prijs steeds lager zodat de Friulano vandaag in de handel voor 3,50-9 € vanaf kelder te koop is. "In alle wijnregios, het uitgebreide DOC-Gebiet Friuli Grave in het westen via de heuvelregios Collio en Colli Orientali Friuli, het Isonzo-gebied en aan de kustregios Latisana en Aquileia geeft het interessante, kleinere en middelgrote bedrijven, buitengewoon goede kwaliteiten voor de prijs bieden", werft Michele Bertolami, directeur van de Federdoc - vereniging in de Friuli.
Een goede bron voor nieuwe ontdekkingen is de onafhankelijke boekwerk, dat de handelskamer van de Friuli in drie talen ieder jaar opnieuw laat drukken.

Laguna di Grada
De markt is geinteresseert.
De opvallende stijging van vraag naar de inheemse druivensoorten maakt de wijnbouwers met Friulano-wijnen het meest blij. "Enkele jaren geleden hebben de handelaren de Friulano geproefd, maar gekocht hebben zij de Pinot Grigio en Sauvignon Blanc", vertelt Massimo Zorzettig van wijngoed La Tunella.
In het bijzonder de Italiaans markt, die toch zo genoemd een marktzetter is betreffende nieuwe trends ook in de export heeft de vraag flink aangetrokken. Vooral de bedrijven, die veel exporteren begroeten de naamsverandering, die de communicatie met het buitenland gemakkelijke maakt en veel nieuwsgierigheid oproept.
"Bijzonders in het buitenland verwisselen nog steeds de consumenten de witte wijn uit Friuli met de zoete wijn uit Hongarije", zegt Brigitte Zamo van het wijngoed Le Vigne di Zaamo.
Realistisch bekeken weten talloze wijnconsumenten in het buitenland niet eens waar het Collio of het Grave-gebied begint of eindigt, al helemaal niet van de beduiding van de kleine regio Friuli op de Italiaanse wijnmarkt.
De regio produceert maar net iets meer dan 1 mil! hl wijn, dat bij een totale productie van meer dan 50 mil! hl in Italie bescheiden genoemd mag worden.
Daarin zien de voorstanders nog een voordeel in de nieuwe naam, die met de inheemse Friulano een druivensoort ter beschikking heeft, die zijn afkomst duidelijk laat blijken.

Mooie stadje Cividale del Friuli
Ongetwijfeld is de Friulano een wijn met karakter. De scepticus vreest, dat hij voor liefhebbers van Chardonnay en Pinot Grigio misschien te veeleisend is aangezien deze druivensoorten een karakteristieke, aangenaam bittere smaak bezit.
Voorsprekers zien in de Friulano een complexe, eigenstandige witte wijn, die op overtuigende manier andere geuren en smaken aanbied. "Tijdens de laatste bezoeken aan de beurzen ProWein, Vin Expo en VinItaly wijzen duidelijk aan, dat wijnkopers open staan voor nieuwe smaaksbelevenissen", zegt Michele Bertolami.
Of in Duitsland, Amerika of Azië, de handel is op zoek naar wijnen, die relatief eenvoudig gecommuniceerd kunnen worden zonder banaal te zijn. Zij moeten een waar te nemen typisch druivensoorten-karakter bezitten en van een bekende wijnbouwer en of uit een bekende wijnregio komen.
De witte wijnen uit Friuli passen perfect in dit profiel en leveren bovendien de noodzakelijke, interessante "Story". Bij al die goede eigenschappen betreffende de export is evenwel de inzet van de handel met zijn verkoopstimulaties niet te missen.

DOC-kaas Montasio Verkoopstimulaties:
Wat ligt nader bij de hand dan in het foodmindet Italië de juise wijn-spijscombinatie met de Friulano aan te bieden.
Vraagt u de wijnbouwer, dan raden zij bij de Friulano meestal de DOP ham aan uit de gemeente San Daniele en omgeving.
De mineralisch-zoutige smaken van de wijn harmoniseren bijzonder goed met de luchtgedroogde varkensham, die de Parmaham bij kenners reeds voorbij gestreefd is.
Bovendien is hij als lang houdbaar en koud te serveren voedingsmiddel een product dat voor attractieve actieondersteuning zeer goed is in te zetten.
Ook is met inheemse voedingsmiddelen een ideale en directe toegang tot de Friulano en zijn afkomst te bewerkstelligen.
Wie geen ham lust kan de actie ook starten met kaas: De wijnbouwers bezitten in de regio met de DOP-kaas Montasio (een kaas op basis van koeienmelk uit de Alpen in het noorden van de wijnregio) nog een hoogwaardig product, dat zich voor een spannende wijn-spijscombinatie met de Friulano aanbeveelt.
Met dit product kan de handel dan ook de schoonheid van het landschap en de veelvoudige variaties van zee en bergen communiceren, die de wijnliefhebber inspireren kan zijn volgende vakantiereis naar Friuli te boeken.
De wijnbouwers investeren in de wijntoerisme en voorzien hierin uiteraard een goede mogelijkheid voor de wijnafzet.

Wijnaanbouw in de regio Grave.
Typische en identificeerbare geuren smaken.
Uit de vele producenten van wijnen van de Friulano zijn volgende wijnbouwers representatief, die alle voordelen van deze druivensoort reflecteren en overeenstemmende karakteristieke geuren en smaken hebben.
Enkele leveranciers van Friulano uit Collio: Livon Ronc di Zorc, Roncus, Radikon Jakot, Primosic Belvedere, Brancko, Colle Duga, Edi Keber.
Uit Colli Orientali del Friuli: Gigantei, La Viarte, Ronco delle betulle, Scubla, Canus, Cadibon, La Tunella.
Uit Friuli Isonzo: Bracco, Luisa Eddi, Ronco del Gelso, Sgubin Renzo, La Boatina, Magnas.
Uit Friuli Aquileia: Foffani, Mulino delle Tolle, Rossato Adriano, Tenuta Cà Bolani.
Uit Friuli Grave: I Magredi, Plozner Moscabianca, Vignai da Duline, Vigneti Pittaro, Cabert, San Simone.
Uit Friuli Annia: Bortolusso en uit
Friuli Latisana: Isola Augusta.

Uniek terroir in wijnbouwerhanden.

Friulano: Barrique of stalen tanks.
Hoe karakteriseren de wijnbouwers hun friulano?
De wijnbeschrijvingen reiken van acacia, peren, bloementuin, abrikozen en ongewone secondaire flesrijping zoals anijs of venkel tot de altijd weer genoemde klassieke "mandorlata", de aangenaam bittere amandelsmaak in de afdronk of aan het gehemelte.
Hierbij is aan te merken, dat deze smaken en geuren niet te verwisselen zijn met de bitterheid van te groen geoogste druiven, of de typische bij de vinificatie geoxideerde, onuitgebalanceerde bitterheid door gisten, die bij jonge wijn soms duidelijk aanwezig is.
Of de druivenkleur meer groen of geel is, is afhankelijk van de oogsttijd en het oogstjaar.
Juist de Friulano betoverd met zijn mooie goudgele druiven. Afhankelijk van het gehalte aan zuren, die naar aanleiding van de filosofie van de wijnbouwer en bodemstructuur tussen 4,50 en 6,50 promille zuren variëren kan, geven vergelijkbaar met andere witte wijnsoorten meer een slanke of een volle wijn.
Algemeen gesproken zijn de fruitige witte wijnen voor alledaags, die meestal uit de vlakke aanbouwgebieden komen, en de geambitioneerde wijnen, gedeeltelijk in barriques gerijpt, die uit de hogere gebieden komen.
In het bijzonder in Collio en Orientali del Friuli geeft de de relatief grote aandeel aan stenen in de grond (het ter beschikking staande mineraal van verkruimelde stenen) de wijnen een compacte structuur, complexiteit van de aromen en lange houdbaarheid.

Druivensoort Pignolo.
Al bij al zijn in alle wijnaanbouwregionen interessante en aanbevelenswaardige wijnen, omdat de wijnbouwers kwaliteitsgeoriënteerde lagere oogst en zorgzame vinificatie inzetten.
Veel mineralen is relatief vaak en hierdoor ook een iets ondergewaardeerde begrip bij het aanspreken van de wijn.
Toch is juist bij de Friulano de smaakbeschrijving met de mineralen karakteriseren, die een deel is van zijn identiteit en deze tegenover vele andere druivensoorten in Italië bijzonder maakt.

Druivensoort Ribolla.
Maceratie: het (in)weken van de schillen in de most of gisende wijn. Hierdoor komen meer aroma's, kleur en smaak in de wijn. Dit kan gekoeld plaatsvinden (maceration pelliculaire) maar ook verwarmd om de uitwisseling van kleurstof voor rode wijn te verbeteren. Ook: maceration prefermentaire en maceration carbonique.

Reductief = woordenboek: tegenovergestelde van oxidatief, ook anaeroob of protectief: zonder dat er zuurstof bij komt. Gebrek aan zuurstof kan een wijn een onaangenaam karakter bezorgen. Dit is te verhelpen door te beluchten (walsen/decanteren).
Kan wijn ook bijzondere positieve eigenschappen geven, zie bijvoorbeeld sur lie en flor. Reductieve wijnen zijn beter te bewaren, met geringere hoeveelheden zwavel. Algemeen zijn in reductief gemaakte wijnen de fruitcomponenten beter bewaard. Wordt jong gebotteld en kan evengoed flesrijping ondergaan.

Proost Zum Wohle Prosit Salute Cherio Sante

™De Weinschenker2006