Overzicht alle artikelen betreffende: Wijn en Gezondheid
Vet gezond!
Het was weer bijzonder lekker de afgelopen feestperiode. Snoep, marsepein, kalkoen, chocola, tig-gangenmenu, aperitief, wijn, digestief, koek, het kon niet op. Toch kwam het op. We voelen ons heerlijk voldaan. Hoe voldaan zien we als we naar onze voeten kijken: geen voeten; wel een fraaie ronding, de riem een paar gaatjes verder. Met al die voldoening toch een licht schuldgevoel. Had het niet een beetje minder gekund?
Oké, het goede voornemen is er: minder eten, meer bewegen, een glaasje minder of het beste helemaal niets. Nodig? Eigenlijk, niet als we een groep van 25 Amerikaanse en Australische verouderringsonderzoekers moeten geloven. Er zouden wereldwijd, 2,1 miljard mensen te zwaar zijn. Tja, wat is te zwaar? Dat is een arbitrair begrip, afhankelijk van welke maat gebruikt wordt.
Zo is er de oeroude maat: lichaamslengte min één meter geeft het aantal kilo's dat je behoort te wegen. Dan is er de BMI (lichaamsgewicht delen door lichaamslengte x lichaamslengte. Deze maat wordt het meeste gebruikt, dus legt gewicht in de schaal. Boven de 25 is te zwaar, boven de 30 is vet, zwaarwichtig of obees.
Resveratrol compenseert veel nadelige effecten
Muizen.Vrij recent is bedacht dat de tailleomvang een nog betere maat is, omdat deze het vet rond de organen meet, wat weer beter het risico voor de gezondheid weerspiegelt. Voor vrouwen is meer dan 80 centimeter te zwaar; meer dan 88 centimeter geeft vetzucht aan. Voor mannen zijn deze cijfers respectievelijk 94 en 101. Voor Amerikanen liggen deze normen fors hoger; blijkbaar zijn het andere mensen.
De allernieuwste maat is de TOFI, 'thin on the outside, fat inside'. Een normaal lichaamsgewicht volgens de voorgaande normen of naar eigen indruk, kan toch gepaard gaan met teveel vet binnen.
Weinig onderhuids vet en een vergrote, vette lever, ja dat komt voor! Het uiterlijk zegt niets, het gaat om het innerlijk. Lust u nog peultjes? Ik niet. Of liever een glas wijn? Zo dachten de voornoemde onderzoekers er ook over.
Eerst wilden ze het aan den eigen lijve onderzoeken - tenslotte waren ze met z'n vijfentwintigen -, maar omdat de verleiding van tussendoortjes, nootjes, een sneetje roggebrood met spek, 'n pekelharinkie of een bokje te groot zou kunnen zijn, besloten ze muizen te gebruiken'.
Na veel gemuizenis onder het genot van een goed glas wijn, werd de te beantwoorden vraag: maakt het wat uit voor de gezondheid of bij vet eten rode wijn wordt genuttigd? Om zonder meer rode wijn als compleet drankje te geven, zou verwarring geven; immers, zouden ze iets vinden, dan was het niet duidelijk welk bestanddeel of bestanddelen van rode wijn dit hadden veroorzaakt. Daarom werd besloten alleen het stofje resveratrol uit rode wijn te gebruiken. Zo gezegd, zo gedaan.
Het onderzoek.
Om het antwoord te vinden gebruikten de verouderingsexperts muizen van middelbare leeftijd die een jaar lang aan het onderzoek deelnamen. Er waren drie condities: standaard dieet, een calorierijk of vet dieet en het vette dieet met resveratrol.
De resveratrol werd in een hoeveelheid gegeven die bij de mens met dagelijks genot van wijn normaal is. Na week vijf groeiden de muizen met het vette dieet als kool, ze werden moddervet. Na een halfjaar was hun topgewicht bereikt, daarna ging het lichaamsgewicht enigszins naar beneden, maar niet bijzonder veel.
Wat kwam er uit? Al na acht weken bleken de muizen met de vette hap én het wijnstofje beter af te zijn dan de muizen met alleen de vette hap: hun overlevingskans was groter. Na een jaar was van de groep die teveel en te vet had gegeten 58 procent overleden, tegen 42 procent van alleen de vette hap. Na veel rekenarij bleek het overlijdensrisico door het wijnstofje resveratrol met eenderde te zijn gedaald tot een niveau dat vergelijkbaar was met dat van de muizen met het normale dieet.
Kortom: door vet eten ga je niet eerder dood als je daarbij rode wijn gebruikt. Maar hoe was de kwaliteit van leven? Om dat te meten bij muizen, werden evenwicht en motorische coördinatie gemeten in een tredmolen; ook veel mensen kennen die situatie.
Heel verrassend namen bij de vette-hapmuizen met het wijnstofje hun motorische vaardigheden continu toe met het ouder worden; ze rolden naarmate ze ouder werden minder snel uit de tredmolen. Dit niveau verschilde uiteindelijk niet van dat van de gewonedieetmuizen.
Structuren. Bekend is dat zwaarlijvigheid het risico vergroot op diabetes door een verlaagde gevoeligheid voor insuline. Maar wat gebeurt er als je zwaarlijvig bent en je bent een liefhebber van wijn met daarin het stofje resveratrol? Dat vroegen de onderzoekers zich af voor de muizen. De muizen met een vette voeding plus resveratrol hadden een net zo grote gevoeligheid van hun insuline als de muizen met het standaarddieet.
Daarentegen zorgde het vetrijke dieet voor een toegenomen insulineweerstand. Die veranderingen waren terug te voeren op een sterker werkend regelstofje, een stofje dat ook gezien wordt als een mogelijk middel om de levensduur van zoogdieren te verlengen, dus ook van de mens.
Een vergrote, vette lever is het gevolg van calorierijke voeding en een risico voor allerlei ernstige ziekten. Het wijnstofje resveratrol voorkwam deze veranderingen van de lever. Wel bleef het cholesterol te hoog. Verder bleek dat bepaalde kleine structuren die voor de energie zorgen die nodig zijn om de lever te laten functioneren, in het met resveratrol verrijkte vette voedsel talrijker voorkwamen dan alleen bij het calorierijke voedsel.
Dit aantal was vergelijkbaar met dat van dieren die het standaard dieet kregen voorgeschoteld. Ook bleek na onderzoek van het hart dat ziekelijke afwijkingen als vetbeschadigingen, holten in de hartspier, weefselachteruitgang en ontsteking op een 4-puntenschaal door resveratrol tegengegaan werden en zelfs minder voorkwamen dan in de standaard-dieetmuizen. Muizen die teveel en te vet voer kregen, hadden ernstig beschadigd hartweefsel.
Verder werden allerlei genetische factoren onderzocht die met levensduur te maken hebben. Opnieuw bleek dat resveratrol een positieve werking hierop had. Kortom: het wijnstofje resveratrol compenseert veel nadelige effecten van een calorierijk dieet en wel zoveel dat het effect van een vetdieet met resveratrol vergelijkbaar is met dat van een normaal dieet.
Wie durft er nog te zeggen dat 'overgewicht' per definitie schadelijk is voor de gezondheid? Zo lang er bij het zwaar tafelen genoten wordt van een goed glas wijn, hoeft men zich weinig zorgen te maken. Zorgen maken is stress, en stress is slecht voor de gezondheid.
Gezondheidspil.
Of de onderzoekers slimmer werden door zelf ook te snoepen van het wijnstofje resveratrol, vertelt het verhaal niet. Wel kwamen ze op het schrandere idee een pil te ontwikkelen met hoge concentraties resveratrol uit druiven of grapefruit.
Het eerste onderzoek vanuit hun bedrijf Sirtris Pharmaceutical hiermee bij 85 gezonde mannen leverde geen bijwerkingen op voor de gezondheid. Ze vonden al dat door dit wijnstofje bij hun onderzochte muizen de gevoeligheid van insuline vergroot werd, wat gunstig is om diabetes tegen te gaan.
Aanleiding om na te gaan wat hun resveratrolpil doet bij 90 patiënten met diabetes. Eigenlijk is er niet veel nieuws onder de zon. Al in 1999 slaagde een Amerikaanse hoogleraar erin van resveratrol een pil te maken. Een glas wijn bevatte omgerekend dezelfde hoeveelheid resveratrol als 2800 pillen, die 1600 dollar kostten.
In 2001 maakte de Volkskrant gewag van Vinol-tabletten. Een pil zou overeenkomen met een glas wijn. Een jaar later meldde het bekende tijdschrift Time dat het stofje dat klontering van bloedplaatjes tegengaat, in een anti-oxidanten supplement Provex verwerkt was. Zo zijn er ongetwijfeld nog veel meer pillen op de markt waarin wijn- of bierstof verwerkt is.
Maar waarom zo verschrikkelijk moeilijk doen en zo ontzettend ongezellig? Het goede van een alcoholische versnapering zit toch niet in de stofjes die erin zitten? Het is goed om te weten dat ze zo gunstig voor de gezondheid zijn, maar het goede zit toch veel meer in het plezier en de gezelligheid die ermee gepaard gaan? Proost!
JAN SNEL, UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM, DIRECTEUR STICHTING SHARE-ADVIES
™De Weinschenker2006