GOED NIEUWS UIT RIOJA
Aanmerking van De Weinschenker: Dit is een reportage van 4 zich professioneel noemende Belgische proevers in het octoberblad van vinomagazijne 2003.
Wij zijn het met enkele stellingen van deze wijnproevers niet eens, maar kunnen en willen de juistheid van bepaalde passages niet voldoende betwisten.
Echter vinden wij dit artikel een treffende en verbazend korte beschrijving van de evolutie in de Rioja.
Steekwoorden: ALTA ALAVESA Allende Aurus 98 Allier ALTOS de CORAL 95 Baron de Chirel Bodega Marques de Caceres Briones Cantabria Carignan Noir Cencibel Cenicero Chateau Camensac Chateau La Rose Trintaudon Ebro Finca ALLENDE Forner Garnacha Tinta Logrono Marques de Riscal Martinez Bujanda Mazuelo Muga Navarra oidium Oja Pepsi Cola phylloxera phylloxera crisis Professor Peynaud REMONDO 2000 Reserva Special Castillo Ygay de Marques de Murrieta Rioja BAJA SAN VICENTE 98 SAN VICENTE 98 Santiago de Compostello Sierra de la Demanda Tempranillo Tinto de Madrid Tinto de Toro Tinto del Pais Tondoniawijngoed VALSANO 99 VALSANO 99 Viura
Rioja exporteerde in het eerste trimester van 2002 149.000 hectoliter wijn, wat een stijging met 15,61% betekent in vergelijking met dezelfde periode in 2001. De gemiddelde prijs van de wijn is daarentegen gedaald met gemiddeld 11,8% ten opzichte van de 4,29 euro per liter van het afgelopen jaar. Ondanks deze prijsdaling is de waarde van de uitvoer met 0,88% gestegen tot 64,11 miljoen euro, nog steeds gemeten over dezelfde periode vorig jaar. De export bestond voor de helft uit jonge wijnen sin Crianza met een volume van 74.000 hectoliter, wat overeenkomt met een stijging van 41,4%. Het aandeel van gerijpte Crianza wijnen nam echter met 6,1% af tot 44.000 hectoliter. De uitgevoerde hoeveelheid reserves bedroeg 24.000 hectoliter, een toename van 3,97% vergeleken met 2001. De Gran Reserva’s tenslotte kenden een stijging van 5,7% met een volume van 5.849
DE RIOJA : EEN STILLE REVOLUTIE
Voor de Angelsaksische landen is een grote wijn steeds oud, verkleurd en zit hij vol sterke aroma's van vanille en hout, Samen met de komst van de Bordelezen die massaal investeerden in deze streek van Noord - Spanje ten tijde van de phylloxera - besmetting, heeft deze stelling rode en witte wijnen bezorgd met sterke houttoetsen.
In de bovenvallei van de Ebro werd de waarde van de wijn vaak bepaald aan de hand van de leeftijd. Zo bleef de wijn soms te lang op vat, waarbij hij onmiddellijk na het bottelen verkocht werd. Dit leidde onvermijdelijk tot wijnen die hun helderheid, hun kracht en hun frisheid verloren door een gebrek aan rijping in de fles.
De witte wijnen ondergingen soms dezelfde behandeling en werden er plat en gemaderiseerd door.
Over het algemeen denken de Spanjaarden dat lichte en overgeoxydeerde wijnen beter overkomen, en meer klasse hebben dan andere. Hoe ga je om met hun idee dat een veroudering op eik moet gedurende 5 of zelfs 10 jaar!
Gelukkig hebben een steeds groter wordende groep wijnbouwers begrepen dat de Riojawijnen prachtig zijn en nog zullen winnen aan kwaliteit - éénmaal deze handicap overwonnen is.
De beste wijnen zijn afkomstig uit ALTA en ALAVESA, in het westen van de Rioja. De eerste streek levert wat meer fruitige wijnen, de tweede hebben meer finesse. De stevigste wijnen komen van de Rioja BAJA en kennen subtiele evenwichten in hun assemblages.
Een zachte en stille revolutie sloop aldus deze streek binnen.
We mochten er de bevoorrechte getuigen van zijn als deelnemers op het Wereld Wijn Forum dat in mei 02 werd georganiseerd in Logrono, de hoofdstad van de Rioja.
Naast de klassiekers - die niet ontsnapten aan een lang verblijf in de barriques ontdekten we fruitige wijnen, die opvielen door hun finesse en kwaliteit van de tannines.
Op dit familiebedrijf van 25 ha wordt vooral tempranillo verbouwd, en slechts 2 ha graciano.
Er werden 3600 wijnstokken per ha aangeplant. De wijngaarden worden zeer goed verzorgd en kennen een bijzonder laag rendement. Men laat de wijn rijpen op eikenhouten vaten uit Allier. Dit alles levert een wijn op die bewondering opwekt bij de vele aanwezige proevers. "
Ik werd vooral bekoord door de Allende 98, Deze wijn is afkomstig van tempranillo-wijnstokken van 35 jaar, en wordt op een moderne manier gevinifieerd : 22 dagen inweking en 13 maanden rijping op Allier - eik.
Proefnotities: Een robijnrode kleur met schitterende paarse tinten, Het bouquet kent aroma's van braambessenconfituur en aardbeien, en is geparfumeerd met peper en zoethout. We merken eveneens een subtiele cederhouttoets.
Het smaakpalet omhelst als het ware het bouquet en vult zich vervolgens met stevig en sensueel fruit. De duidelijke tannines bevestigen een jonge en frisse indruk.
Ook hier ontsnappen we niet aan de 'geheime' micro-cuvée-rage en krijgen we een Allende Aurus 98 op de proeftafel. Een monster van kracht en elegantie die er ons definitief van overtuigt dat de revolutie heel goed op gang is gekomen.
Het is een « haute couture »-wijn, afkomstig van wijnstokken van 60 jaar en een drastische selectie van de beste druiven, De wijn rijpt gedurende 24 maanden op Troncais-eik.
De tannines zijn uitzonderlijk mooi en goed gestructureerd; we ervaren een edele finesse en een magistrale zachtheid : al deze eigenschappen samen zorgen voor een echte topwijn, die evenwel nog een paar jaartjes kelder nodig heeft om zijn volledig potentieel te bereiken
Mijn keuze gaat duidelijk naar de wijnen van deze bodega alhoewel er nog vele andere verdienstelijk zijn. Neem nu de SAN VICENTE 98: deze heeft een zeer correcte structuur en veel stevig fruit, of de REMONDO 2000, die ras en elegantie uitstraalt, en gedomineerd wordt door de Garnacha (Grenache).
Ook nog de ALTOS de CORAL 95 met een wat opgepoetste robijnrode kleur. Deze wijn heeft een bouquet met aroma's van noten en gegrilde toetsen van karamel, We merken een zacht en evenwichtig smaakpalet.
De zeer spitse VALSANO 99 met zowel structuur als aciditeit nam mijn laatste twijfels weg. Wijnen van dergelijk hoog niveau vallen overal op!
Na zulk een pleidooi ten voordele van de moderne wijnen, gebiedt de objectiviteit mij toch wat te nuanceren. De toekomst kan enkel worden verzekerd indien men leert uit wat men in het verleden heeft ondervonden. Een zeer grote wijn, die afkomstig is van een goed wijnjaar en een laag rendement kan zonder moeite een zeer lange rijping aan.
Ik was er de getuige van ter gelegenheid van een proeverij van de Reserva Special Castillo Ygay de Marquès de Murrieta 1970 die gebotteld werd in 1993. Deze wijn bezorgde mij pure rillingen met zijn indrukwekkende robijnrode, ietwat fletse kleur, zijn aroma's van leder en rhumbollen , zijn fluweelzachte en nog zeer rijke tannines, en de lengte van een afdronk die zijn gelijke niet kent.
Deze streek die dicht bij de bergen van Cantabria ligt, kon internationale bekendheid verwerven door de productie van de« Reserva »en de« Gran Reserva », in totaal 20 % van de productie.
Zoals we zelf ter plaatse hebben kunnen vaststellen, produceert men er vandaag een gamma «Crianza»-wijnen (30 % van de markt) dat tot de absolute top behoort en die opschudding veroorzaakt in de wereld van de wijn.
Wijnbouwers - mannen en vrouwen - doe verder met deze rustige revolutie, en bezorg aldus plezier aan wijnliefhebbers in vele landen.
DE MENING VAN CORRESPONDENTE MARIA ANTONIA FERNANDEZ-DAZA
PRAKTISCHE INFORMATIE:
Rioja D,O,, eerste gecontroleerde herkomstbenaming van Spanje met een heel strikte reglementering, verdedigt reeds 20 jaar haar leiderspositie t.o.v. de nieuwe appellations die ontstaan zijn in Spanje.
De officiële erkenning van de status D.O. doteert uit 1925 en maakt van Rioja één van de oudste appellations, net zoals Jerez.
Vanaf dat moment heeft Rioja zich aangepast aan alle marktvereisten. Van Alfaro tot aan de stroom Oja, of de weg naar Santiago de Compostello, die Spanje doormidden snijdt, is de ontmoetingsplaats voor pelgrims uit de hele wereld die er met elkaar kennismaken in de vele kerken, abdijen, kastelen en wijngaarden.
Deze wingerds bestaan voor het grootste deel uit Tempranillo die reeds lange tijd geleden werd meegebracht en aangeplant door de pelgrims, een volkje dat blijkbaar bijzonder veel dorst had ! De tempranillo , oorspronkelijk het decor voor de weg naar Santiago, raakte heel snel vertrouwd met de nieuwe bodems.
Om en bij de 60,000 ha worden vandaag erkend als de D.O. Rioja en strekken zich uit over drie autonome zones: Rioja, Alava en Navarra, In het noorden worden ze beschermd door de Navarra Sierra de Cantabria en in het zuiden door de Sierra de la Demanda.
Het noordelijk gedeelte is het meest smalle stuk, het zuiden daarentegen is stukken breder en wordt overspoeld door 7 bijrivieren van de Ebro.
Het klimaat is Atlantisch en mediterraan, wat staat voor zachte temperaturen en neerslaghoeveelheden boven de 400 l/m2, Het zijn ideale omstandigheden voor een opperbeste ontwikkeling van de wijngaard. Hier treffen we leem- en kalkbodems aan, leem en ijzer, tot zelfs slibafzettingen. De karakteristieke bodem van Rioja is een evenwichtige samenstelling van zand, slib en leem. Hij is vrij arm aan organische materie.
Andere rassen werden aangeplant als «experiment». Vermelden we ook dat sommige variëteiten, zoals de Maturena in wit, quasi volledig verdwenen zijn.
De Tempranillo, karakteristiek ras voor de Rioja, zorgt voor wijnen met het nodige bewaarpotentieel. Ze zijn evenwichtig qua alcoholgehalte, kleur en zuren. De aroma's zijn moeilijk te omschrijven maar men vindt er vooral aardbei in terug, De mond is na enkele jaartjes ouderen zacht en zijdeachtig.
CIJFERGEGEVENS OVER RIOJA • JAAR 2001
Oppervlakte wijngaard aangegeven (ha.) 60,171
wijngaard producerend (ha.) 53.739
Productie wijn (miljoen liters) 242,35 *
Gemiddeld rendement (kg,/ha.) 6,452
Verkoop (miljoen liters) 220,42
Binnenlandse markt 160,01 = 72.59%
Buitenlandse markt 60,41 = 27,41%
Verkoop (miljoen liters)
Rood 139,32 = 87%
Wit 12,72 = 8%
Rosé 7,86 = 5%
Verkoop per categorie (miljoen liters)
in crianza 65,84 = 41.15%
Crianza 65,58 = 41%
Reserva 24,44 = 15,27%
Gran Reserva 4,12 = 2,58%
Aantal Bodegas Crianza 255 (zonder niet de gedeklasseerde wijnen)
De wetgever bepaalde de maximumrendementen: 6500 kg/ha voor de rode druiven, en 9000 kg/ha voor de witte, Daarnaast vindt men -onder invloed van Rioja - in alle appellaties over heel Spanje eenzelfde klassement, dat gebaseerd is op de veroudering van de wijn: 'Crianza', 'Reserva' en 'Gran Reserva'.
EEN BEETJE GESCHIEDENIS
Het keerpunt voor Riojo kwam er op het einde van de 19e eeuw.
Spanje leverde wijn aan zijn Franse buur, dat quasi geen productie kende door de phylloxera-crisis aldaar. Ook de Franse oenologen werden werkloos en trokken zuidwaarts. Aldus maakte de Riojastreek kennis met hun technische expertise, met de Franse eikenhouten vaten en met de principes van veroudering,die deze wijnen zo typeert en hen beroemdheid bezorgt in de hele wereld. De heropleving was gestart.
Een andere grote stap voor dit wijngebied kwam er in 1970, met de komst van grote investeerders zoals Pepsi-Cola, en Bordelese chataux zoals Forner die de Bodega Marques de Caceres oprichtte.
Wat gebeurde er nog in die periode: men begon met de controle van de geproduceerde hoeveelheden in de appellaties, en met de invoering van de inoxkuipen bij het vinificatieproces. Er werden jongere wijnen gemaakt, zowel witte, rode als rosé, Daardoor bleef de productie echter stijgen, en kregen we atypische wijnen zonder karakter, en bijgevolg ook zonder markt.
Bepaalde voorlopers zoals Marques de Riscal doorbraken deze negatieve vicieuze cirkel en brachten in 1991 de Baron de Chirel op de markt, met een voor Spanje ongekende structuur en concentratie. Meteen was het startschot gegeven voor grote veranderingen.
In één bodega worden hier 3 wijnen gemaakt met een totaal verschillende stijl:
- een fijne lichte wijn, in kleur en structuur
- een klassieke wijn, die modern gevinifieerd wordt, van Tempranillo en Grenache
- een meer gestructureerde wijn, zowel in kleur als in concentratie
De witte en de roséwijnen hebben ook te lijden gehad onder het gebruik van de inoxkuipen; men vond enkel jonge wijnen op de markt zonder fruit.
Vandaag keert men terug naar een rijping op hout van de witte wijnen (zoals deze van Murrieta of van het Tondoniawijngoed. De jonge wijnen gisten er in nieuwe Franse of Amerikaanse eikenhouten vaten. Ook de oudste bodegas volgen deze trends en strijden voor het behoud van hun bevoorrechte positie zowel in Spanje als op de wereld-markten.
De productiefouten van de voorbije jaren en een gebrek aan homogeniteit zijn de grootste problemen die Spanje moet bevechten om zich te profileren op de wijnmarkt.
Bepaalde bodegas zijn echter steeds trouw gebleven aan kwaliteit en stijl, en bezorgd om hun kliënteel (Marques de Caceres, Martinez Bujanda, Muga ...). Het zijn allen knappe voorbeelden, die navolging verdienen.
Marques de Caceres, de meest bekende Rioja buiten Spanje.
De geschiedenis van de bodega Marques de Caceres is gekend: het huis werd opgericht in 1970 door Enrique Forner, die toen ook eigenaar was van de Médoc - Château La Rose Trintaudon en Camensac (samen met zijn broer). Men herinnert zich ook nog de raadgevingen van Professor Peynaud bij het begin van dit avontuur : hij was de gids op de -voor de Riojastreek - moderne weg, die Caceres toen bewandelde. Meer bepaald ging het hier vooral over een beheersing van de kwaliteit, en over een controle over de duur van de veroudering op vat.
Vandaag is Marques de Caceres een referentie in de Spaanse wijnwereld.
Twee onderzoeken hebben het verbazingwekkende belang van deze bodega aangetoond, die gelegen is in Cenicero, in het hart van de Riojastreek. Deze onderzoeken gebeurden buiten weten van de bodega zelf: een nationale jury - samengesteld uit keldermeesters en sommeliers - oordeelde dat Marques de Caceres de bekendste Spaanse kwaliteitswijn was. Daarnaast organiseerde een Spaanse organisatie in november 2001 een forum over Spaanse merkwijnen in het buitenland, Ook daar kwam deze wijn als wereldwijd meest bekende naar voor.
VERRASSENDE PROEVERIJ Ons proefpanel kon voor deze proeverij terugblikken op een bijzonder uitgebreid gamma Riojawijnen , ons toegestuurd door de verschillende invoerders. Eerste grote vaststelling : het bijzonder hoog niveau van de proeverij. Zowat alle wijnen - enkele uitzonderingen niet te na gesproken - getuigden van zuiverheid en authenticiteit.
Technische fouten waren quasi onbestaande.
Tweede grote vaststelling : de grote diversiteit van de wijnen die kunnen samengevat worden in twee groepen, De «traditionalisten» of de Riojawijnen met een traditioneel karakter, wat zich vertaald in vrij stevige wijnen met de nodige dosis houtlagering, en de «modernisten», of de wijnen die uit de band sprongen door hun jeugdige frisheid en bekoorlijk vers fruit. Deze tweede groep was - tot ons groot jolijt - het best vertegenwoordigd.
Herinneren wij u eraan dat alle wijnen - zoals steeds - blind geproefd werden en ons panel uitsluitend bestond uit professionele proevers. :C.S.;P.F.; L.H.; J. G .; M.S.; M.L.; A.B.
DE 7 TOEGESTANE DRUIVENRASSEN VOOR DE DENOMINACIÖN DE ORIGEN CALIFICADA RIOJA
Tempranillo Is goed voor 57% van de aanplant, beslaat ruim 27.500 hectare en heeft zijn aandeel de afgelopen jaren zien toenemen. Spaans van origine en een emblematische blauwe druif voor tal van Spaanse wijngebieden. Wereldwijd bekend en zeer geapprecieerd, geeft most met goede balans in kleur, suiker en zuren , al ligt de zuurgraad soms wat laag, Synoniemen zijn o.a.: Cencibel in La Mancha, Tinto de Madrid, Tinto de Toro en Tinto'del Pais in Ribera del Duero.
Garnacha Tinta Beslaat 10,140 hectare, oftewel 21% van de oppervlakte van de denominación. Wereldwijd aangeplant op 330.000 hectare waarvan 240.000 alleen al in Spanje. Goede bekende in warme streken waar hij wijnen met veel alcohol en corps geeft, maar met weinig zuren. Heeft een betere balans in gebieden met een gematigder klimaat.
Mazuelo'> Neemt slechts 1543 hectare of 3% van de DOC in beslag. Internationaal bekend onder de naam Carignan Noir met een aanplant van 220.0000 hectare. Is zeer productief, gevoelig voor oïdium en gedijt het best in een warme omgeving. Produceert gecorseerde wijnen die rijk zijn aan tannine.
Viura: Belangrijkste witte druif in Rioja. Aangeplant op 7,720 ha, wat neerkomt op 16% van het totaal, Wereldwijde aanplant van 58.000 hectare, waarvan het merendeel in Spanje. Produceert weinig trossen, zij het wel groot van omvang. Gevoelig voor rotting. Wijnen met hoge zuurgraad en geschikt voor rijping.
Minder belangrijke druivenrassen:
Graciano Goed voor 198 hectare of 0,4% van de aanplant. Aromatisch ras met goede zuurgraad en bestendig tegen parasieten.
Malvasia de Rioja: Aanplant van 115 hectare, 0,23% van het totaal. Van Aziatische herkomst. Geel van kleur met rode gloed, apart aroma, weelderig van smaak.
Garnacha Blanco: Rariteit met slechts 57 hectare en een aandeel van 0,11%. Wereldwijde aanplant van 40.000 hectare, waarvan 25.0000 in Spanje. Zou een rustieke mutatie van de Garnacha Tinto zijn.
ENKELE CIJFERS:
60,000 ha erkend door de Appellation
19.000 wijnbouwers en eigenaars.
100,000 percelen wijngaard.
Toegestane druivenrassen in rood: Tempranillo (60%), Grenache, Graciano en Mazuelo.
In wit: Viura, Malvasia, Grenache.
Aantal wit is sterk dalend omwille van de grote vraag naar rood.
™De Weinschenker2004