Zinfandel: oud of niet?
Binnen de 'golden state' is Zinfandel een gelangrijk, wijdverspreid druivenras. De druif wordt gebruikt voor het maken van een breed scala aan kwaliteitswijnen. Van een lichte rosé variant als de white zinfandel tot de meer robuuste rode varianten. Zinfandel staat aangeplant in zowel de warmere streken van Californië als ook in wijngaarden uit de meer koelere regionen.
De oorsprong van Zinfandel leidt vaak tot meningsverschillen. Lange tijd werd in Californië aangenomen dat Zinfandel een inheems druivenras was, daar er in Europa zelf geen druivenras bekend was met deze naam. Deze aanname was zeer prettig omdat men nu in Californië een eigen druivenras bleek te bezitten. Een druivenras met ook een eigen smaak en een geheel eigen structuur.
Maar na langdurig onderzoek en ampylografisch speurwerk werd pijnlijk duidelijk dat de Zinfandel tot de familie Vitis Vinifera behoorde. En daarmee had Zinfandel toch zijn oorsprong in Europa, immers buiten Europa vinden wij geen originele Vitis Vinifera.
Maar vanwaar de oorsprong van Zinfandel? Dit mysterie was lange tijd voedingsbodem voor vele speculaties en vele publicaties. Het is in 1967 dat dr. Austin Goheen van de Dav University een Symposium bijwoont in het plaatsje Aula 'de hak' van Italië.
Na afloop werd er een plaatselijk wijn gedronken die Goheen sterk doet denken aan de Californische Zinfandel. Navraag leert Goheen dat het hier gaat om een 'simpele' plaatselijke wijn zonder duidelijke naam, maar afkomstig van de druif Primitivo.
De gelijken met Zinfandel intrigeert Goheen en hij vermoedt een zekere verwantschap met beide druivenrassen. Goheen besluit tot een uitvoerig onderzoek en brengt plantmateriaal mee terug naar de wijnbouwfaculteit van de University of California in Davis om een en ander wat nauwkeuriger te kunnen bestuderen.
Zijn bevindingen geven aan dat Zinfandel inderdaad zeer nauw verwant is aan het lokale Italiaanse druivenras Primitivo. De vraag blijft echter waar Zinfandel en Primitivo nu precies vandaan kwam.
Italiaanse onderzoekers hebben bepaald dat de Primitivo in Apulië hooguit sinds 150 tot 200 jaar aangeplant was, maar ze weten niet hoe die daar ooit terechtgekomen is.
Historische bronnen documenteren de aanwezigheid van Zinfandel in het oosten van VS in de jaren '20 van de 19e eeuw en laten vermoeden dat het medio jaren '80 naar Californië gebracht werd.
Uiteindelijk wordt Goheen getipt door een Italiaans collega dat een sterk op Primitivo lijkende druif in Kroatië staat aangeplant. Aangezien er lange tijd een uitwisseling van druivenstokken tussen Zuid-Italië en Kroatië had plaatsgevonden, speculeert Goheen dat de Kroatische Plavac Mali wel eens voor wat meer helderheid zou kunnen zorgen. In 1977 plant hij stekken van de Plavac Mali in Davis.
Pas wanneer de vooraanstaande genetica Carole Meredith zich toelegt op verder onderzoek gaat het snel: Haar team, bestaande uit Ivan Pejic en Edi Maletic, begint rondom de Adriatische kust een onderzoek en verzameld ook divers plantmateriaal van onder andere de druif Plavac Mali.
Deze inheemse blauwe druif heeft de zelfde structuur als de Primitivo en verwantschap lijkt inderdaad aanwezig.
Maar hoewel een onmiskenbare relatie tussen Zinfandel en Plavac Mali kon worden aangetoond, laat Merediths werk echter ook zien dat ze beslist niet een enkel ras vormden.
Ze gelooft daarom dat de een van de ander afstamde, zonder te kunnen zeggen welke de ouder en welke de afstammeling was. Pejic en Maletic gaan ondertussen verder met hetonderzoeken van andere oude Kroatische druivenrassen en in juni 2001 ontdekt het team een druif met de naam Dobricic, die tezamen met de Zinfandel de ouders van de Plavac Mali moesten zijn.
Deze ontdekking is een overtuigend bewijs, maar bewijst nog niet definitief dat de Zinfandel van Kroatische origine was. Na verder speurwerk kan Pejic uiteindelijk aan Meredith melden dat hij een druif met de naam Crljenak gevonden heeft, waarvan hij zeker weet dar het de Zinfandel is.
Pejic heeft wel de techniek in zijn eigen Laboratorium om eenvoudige DNA vergelijkingen uit te voeren, maar vraagt aan Meredith om een gedetailleerdere, definitieve analyse uit te voeren in Davis. Meredith kan uiteindelijk aantonen dat Crljenak en Zinfandel inderdaad een en hetzelfde druivenras vormen.
Daarmee is de Kroatische connectie van de Zinfandel eindelijk boven alle twijfel verheven. Het verhaal van de druif heeft daarmee alleen nog niet afgesloten te zijn. Het zou namelijk best kunnen dat de Crljenak op zijn beurt wel eens uit Albanië of Griekenland naar Kroatië gekomen zou kunnen zijn.
Wat evenwel onomstotelijk vast staat is dat dit ras al sinds lange tijd in Kroatië geworteld is. De Crljenak vindt zijn oorsprong aan de Dalmatische kust en is hoogstwaarschijnlijk door monniken verder verspreid: vanuit Kroatië naar Zuid Italië waar dezelfde druif bekend staat onder de naam Primitivo.
Hoe de druif uiteindelijk zijn weg vond naar Californië is nog niet geheel duidelijk. Misschien was het dat de druif werd opgenomen in de persoonlijke herbarium verzameling van keizer Franz Josef, in die tijd ook heerser over Kroatië.
Een vooraanstaand plantkundige kan de druif hebben vervoerd naar Amerika. In die tijd vond er ook een emigratie plaats vanuit Kroatië naar Amerika. Goed mogelijk ook dat op deze wijze de druif naar Amerika werd gebracht. Aangenomen wordt dat in eerdere tijden de Crljenak veelvuldig stond aangeplant in Kroatië.
Echter door ziekten en verwaarlozing verdween deze druivenras steeds meer van her toneel. Dit ten faveure van de Plavac Mali, een sterkere druif die kon uitgroeien tot de meest bekende druivenras van Kroatië.
Zinfandel vinden we al lang niet meer uitsluitend in Californië. In Australië bijvoorbeeld is een kleine aanplant in bijvoorbeeld Western Australië, McLaren, Southern Wales en South Australië. Zinfandel geeft druivensap met stevig alcohol, suikers en veel kleur. De kwaliteit van de wijn staat in nauw verband met microklimaat, oogstmoment en kundigheid van de wijnmaker.
Synoniemen voor Zinfandel zijn: Crljenak Kastelanski, Gioia Del Colle, Locale, Morellone, Plavac Mali, Primaticcio, Primaduo, Primitivo, Primitivo Di Gioia, Primitivo Nero, Uva Della Pergola, Uva Di Corato, Zin Familierement, ZPC, Black St. Peters, Zenfendal, Zinfardel, Zinfindal, Taranto, Zeinfandall, Zinfardell, Zinfindel, Zinfandal.
Wijn van de Zinfandel bij De Weinschenker:
Zinfandel 9,67 €
Wente Beyer Ranch
™De Weinschenker2006